ແປ້ນພີມພາສາລາວ​ໃນ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ
I. ນິຍາມ
ແປ້ນພີມ ແມ່ນການສະສົມ ຂອງຂໍ້ມູນ ຂອງແຕ່ລະ ປຸ່ມພີມ ແລະ ບັນດາຄຳສັ່ງການປ່ຽນປຸ່ມພີມ ທີ່ນຳໃຊ້ພາຍໃນ ໂປຼແກຼມແປ້ນພີມ. ມັນບໍ່ແມ່ນແຜ່ນແປ້ນຢາງທີ່ພວກເຮົາໃຊ້ພີມ, ແຕ່ມັນແມ່ນ ຊອບແວ ທີ່ບັນຊາ ຄອມພິວເຕີ ເອີ້ນຂໍ້ຄວາມໂຕໜັງສື ອອກມາສ່ອດຄ່ອງກັບ ການກົດປຸ່ມແຜ່ນແປ້ນຢາງ.

ການປ້ອນຂໍ້ມູນຜ່ານແປ້ນພີມ ແມ່ນເລີ້ມຕົ້ນຈາກ ຮາດແວ. ແຕ່ລະປຸ່ມພີມ ໃນແຜ່ນແປ້ນພີມ ບັນຈຸຂໍ້ມູນ ສະເພາະຂອງມັນ ເຊີ່ງເອີ້ນວ່າ ລະຫັດໃນການກ່າຍ (scan code), ຈາກນັ້ນ ລະຫັດໃນການກ່າຍ ຈະສົ່ງຂໍ້ມູນ ກ່ຽວກັບສິ່ງທີ່ປ້ອນເຂົ້າໄປ. ສ່ວນຊອບແວແມ່ນຈະເຮັດການ ທຽບຄ່າ ລະຫັດໃນການກ່າຍ ກັບ ຄ່າຂອງ ຕົວໜັງສື ລະຖານຂໍ້ມູນຮູບພາບຕົວໜັງສື ເພື່ອ ແລະ ພີມຕົວໜັງສືທີ່ສອດຄ່ອງນັ້ນ ອອກມາໜ້າຈໍ.

ພວກເຮົາຄວນພິຈາລະນາ ປັດໃຈຂ້າງລຸ່ມນີ້ ກ່ອນ ທີ່ ຈະພັດທະນາແປ້ນພີມ:

_ ມັນໄດ້ມີມາດຕະຖານ ຂອງແປ້ນພີມ ຢູ່ ໃນຂົງເຂດ ຫຼື ໃນປະເທດບໍ່?

_ ແປ້ນພີມນີ້ ຈະນຳໃຊ້ກັບພາສາໃດ? ພວກເຮົາຄວນເຮັດການສຶກສາລະອຽດກ່ຽວກັບພາສາທີ່ຈະມາໃຊ້ ກ່ອນທີ່ ຈະກຳນົດ ແຕ່ລະປຸ່ມແປ້ນພີມ.

_ ແປ້ນພີມນີ້ ໄດ້ສາມາດ ພີມທຸກຕົວໜັງສື ທີ່ມີ ແລະ ນຳໃຊ້ ໃນພາສານັ້ນໆ ຢ່າງຄົບຖ້ວນສົມບູນ? ຖ້າກໍລະນີ ຈຳນວນ ຕົວໜັງມີເກີນ ກ່ວາແປ້ນພີມເດ່, ພວກເຮົາຈະຈັດວາງກັນແນວໃດ, ອັນໃດຂື້ນກ່ອນ ແລະ ນຳຫລັງ.

_ ແຕ່ລະແປ້ນພີມ ຕ້ອງສອດຄ່ອງກັບ ລະຫັດຕົວໜັງສືທີ່ມີໃນຖານຂໍ້ມູນຕົວໜັງສື, ບໍ່ແມ່ນທຽບກັບ ຈຳນວນ ຂອງຮູບພາບ ຕົວໜັງສື.

_ ທຸກຕົວໜັງສືທີ່ມີໃນແປ້ນພີມນັ້ນ ມີຢູ່ໃນລະບົບ?

_ ບັນດາຕົວໜັງສືທີ່ບໍ່ມີໃນລະບົບ Unicode ນັ້ນ ໄດ້ຖຶກກຳນົດເຂົ້າໃນ UTF​16 ເພື່ອເຮັດການກຳນົດກ່ຽວກັບ ການປັບປ່ຽນຕຳແໜ່ງບ່ອນຢູ່?
II. ແປ້ນພີມພາສາລາວ

1. ຈຳນວນຕົວໜັງສືທີ່ມີໃນແປ້ນພີມພາສາລາວ:

ພາສາລາວ ປະກອບດ້ວຍ 65 ຕົວໜັງສື ແລະ ເຄື່ອງໝາຍ: 27 ພະຍັນຊະນະດ່ຽວ, 03 ພະຍັນຊະນະປະສົມ ທີ່ເປັນຮູບດ່ຽວ, 18 ສະຫຼະດ່ຽວ, 04 ວັນນະຢຸດ, 03 ເຄື່ອງໝາຍພິເສດ ແລະ 10 ຕົວເລກລາວ. ຈຳນວນຕົວໜັງສືທີ່ມີນີ້ ແມ່ນມີກາຍຈຳນວນ ປຸ່ມແປ້ນພີມຂອງພາສາອັງກິດ, ແຕ່ຢູ່ໃນພາສາລາວ ບໍ່ມີ ການຂຽນ ໂຕໃຫຍ່ (Capital letter) ແລະ ​ໂຕ​ນ້ອຍ (Smaller letter) ຄືຢູ່ໃນພາສາອັງກິດ, ສະ​ນັ້ນ ຈຳນວນ​ຕົວ​ໜັງສື​ທີ່​ເກີນ​ນັ້ນ ໄດ້​ຖຶກບັນຈຸ​ໃນ​ແປ້ນ​ພີ​ມ ​ໃນ​ຮູບ (Capital letter ) ຂອງ​ພາສາ​ອັງກິດ, ​ໂດຍ​ນຳ​ໃຊ້ ປຸ່ມ "Shift" ເພື່ອ​​ທີ່​ຈະ​ພີ​ມ.

​ເນື່ອງ​ຈາກ ຍັງ​ມີ​ປຸ່ມຫວ່າງ ​ໃນ​ແປ້ນ​ພີ​ມ​ໜ້າ​ທີ່ ສອງ ແລະ ທີ່ ສາມ, ບັນດາ​ຜູ້​ຜະລິດ​ແປ້ນ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ ຈຶ່ງ ​ໄດ້​ສ້າງ ປຸ່ມ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື ພະຍັນຊະນະ​ປະ​ສົມ ​ແລະ ສະຫຼະ​ປະສົມ ​ແລະ ສະຫຼະ​ປະສົມ ວັນນະ​ຢຸດ ​ເພື່ອ​ຄວາມ​ສະດວກ​ໃນ​ການ​ປ້ອນ​ຂໍ້​ມູນ, ​ເຊີ່ງ​ບາງ​ຜູ້​ຜະລິດ​ກໍ່​ມີ​ການ​ເພີ້​ມ​ເຂົ້າ​ໄປ​ທັງ​ໃນ ຂອງ​ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ​ໃນ​ລະບົບ ຄອມ​ພິວ​ເຕີ.

ຕາມ​ຫຼັກການ​ແລ້ວ ຈຳນວນ ຕົວ​ໜັງສື ທີ່​ມີ​ໃນ​ພາສາ​ລາວ ຕ້ອງ​ເທົ່າ​ກັບ ຈຳນວນ ຕົວ​ໜັງສື​ທີ່​ມີ​ໃນ​ແປ້ນ​ພີ​ມ ​ແລະ ​ເທົ່າ​ກັບ​ຈຳນວນ ຕົວ​ໜັງສື​ທີ່​ມີ​ໃນ​ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ. ແຕ່​ບາງ​ແປ້ນ​ພີ​ມ ກໍ່​ອາດ​ຈະ​ມີ ຈຳນວນ ຫລຸດ ຫຼື ກາຍ ​ແລ້ວ​​ແຕ່​ຄວາມ​ຕ້ອງການ ຂອງ​ຜູ້​ຜະລິດ. ຕາຕະລາງ​ຂ້າງ​ລຸ່ມ ສະ​ແດງ​ໃຫ້​ເຫັນ​ ບັນດາວິທີ​ການ​ພີ​ມຕົວ​ໜັງສື ຈາກ​ແປ້ນ​ພີ​ມ:

ມີ​ແຕ່​ວິທີ​ການ​ທີ່​ໜຶ່ງ ທີ່​ຖຶກຕ້ອງ ​ແລະ ນຳ​ໃຊ້ ໃນ​ລະບົບ Unicode ແລະ ASCII, ​ແຕ່​ມີ​ຫລາຍຜູ້​ຜະລິດ ທີ່​ນຳ​ໃຊ້ ວິທີ່​ການ ທີ່ ສອງ, ສາມ ​ແລະ ສີ່ ໃນ​ລະບົບ ASCII ຕາມ​ຈຸດປະສົງ ​ແລະ ຄວາມ​ຕ້ອງການ​ສະ​ເພາະ​ຂອງ​ເຂົາ​ເຈົ້າ, ດ້ວຍ​ເຫດ​ນີ້ ຈຶ່ງ​ເຮັດ​ມີ​ຫລາຍ​ຮູບ​ແບບ​ແປ້ນ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ​ໃນ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ ແລະ ສ່ວນ​ໃຫຍ່ ກໍ່​ມີໂຄງ​ສ້າງ​ທີ່​ແຕກ​ຕ່າງ​ກັນ, ​ເຊິ່ງມັນ​ກໍ່​ໃຫ້​ເກິ​ດ ບັນຫາ ​ໃນ​ການ​ແລກປ່ຽນ​ຂໍ້ຄວາມ ທີ່​ຖຶກສ້າງ​ຂື້ນ​ໃນ​ຮູບ​ແບບ​ທີ່​ແຕກ​ຕ່າງ​ກັນ, ນອກ​ນັ້ນ ການ​ນັບ​ຈຳນວນ​ຂໍ້ຄວາມ ​ແລະ ການ​ປ່ຽນ ຈາກ ​ແປ້ນ​ພີ​ມໜຶ່ງ ​ໄປ​ເປັນ ອີກ​ອັນ​ໜຶ່ງ ກໍ່​ຈະ​ບໍ່​ກົງກັນ.

2. ປະ​ເພດ ຂອງ​ແປ້ນ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ ​ໃນ​ລະບົບ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ

ປະຈຸ​ບັນ​ຍັງ​ບໍ່​ທັນ​ມີ ໝາດ​ຕະຖານ​ແຫ່ງ​ຊາດ ກ່ຽວ​ກັບ ​ແປ້ນ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ, ​ແຕ່​ຜ່ານ​ການ​ສັງ​ເກດ ​ເຫັນ​ວ່າ ມີ ຢູ່ 3 ປະ​ເທດ ຂອງ​ແປ້ນ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ ຄື:

_ ​ແປ້ນ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ ອິງ​ຕາມ​ພາສາ​ອັງກິດ (ຕົວຢ່າງ​ແປ້ນ​ພີ​ມ ຂອງ ທ່ານ ຫົງ​ກາດ): ​ໃນ​ວິທີ​ການ​ນີ້ ຜູ້​ຜະລິດ ຈະສົມ​ທຽບ ການ​ອອກສຽງ ຕົວ​ໜັງສື ກັບ ຕົວ​ໜັງສື ພາສາ ອັງກິດ, ​ເຊີ່ງ ​ໂຕ​ໜັງ​ມື​ສຽງ​ຄ້າຍຄື​ກັນ ກໍ່​ຈະ​ເອົາ​ໃສ່​ບ່ອນ​ດຽວ​ກັນ ເຊັ່ນ: a=າ; b=ບ; c=ສ; d=ດ. ວິທີ​ການ​ນີ້ ຈະ​ສ້າງ​ຄວາມ​ສະດວກ​ໃຫ້​ແກ່ ຄົນ​ຕ່າງປະ​ເທດ ​ໃນ​ການຮຽນ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ. ແຕ່​ມັນ​ບໍ່​ສະດວກ​ ຕໍ່​ກັບ ຄົນ​ລາວເລີຍ.

_ ​ແປ້ນ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ ທີ່ອິງ​ຕາມ​ການຈັດ​ລຽງ​ຕົວ​ໜັງສື​ໃນ​ລັກ​ໄວ​ຍະ​ກອນ​ລາວ: ວິທີ​ການ​ນີ້ ຜູ້​ຜະລິດ ຈະ ຈະ​ລຽງ​ຕົວ​ໜັງສື​ເປັນ​ກຸ່ມ ຕາມ​ລັກ​ການ​ໄວ​ຍະ​ກອນ​ລາວ ​ເຊັ່ນ: ກຸ່ມ​ພະຍັນຊະນະ, ກຸ່ມ​ສະຫຼະ, ກຸມ​ວັນນະ​ຢຸດ ​ແລະ ກຸ່ມ​ຕົວ​ເລກ​ລາວ, ​ເຊີ່ງ​ພະຍາຍາມ ​ໃຫ້​ຕົວ​ໜັງສື ໃນ​ແຕ່​ລະ​ກຸ່ມ​ໄດ້​ຢູ່ ແຖວ​ດຽວ​ກັນ. ວິທີ​ການ​ນີ້ ຈະ​ສ້າງ​ຄວາມ​ສະດວກ ສຳລັບ ຄົນ​ລາວ ທີ່​ຈະ​ຮຽນ ພີ​ມພາສາ​ລາວ ​ໃນ​ລະບົບ ຄອມ​ພິວ​ເຕີ. ແຕ່​ໃນ​ການ​ນຳ​ໃຊ້​ວຽກ​ງານ​ຕົວ​ຈຶງນັ້ນ, ວິທີ​ການ​ນີ້​ບໍ່​ສະດວກ​ປານ​ໃດ, ​ເພາະ​ຄຳ​ສັບ ​ໃນ​ພາສາ​ລາວ ປະກອບ​ດ້ວຍ ທັງ ພະຍັນຊະນະ, ສະຫຼະ, ວັນນະ​ຢຸດ ​ແລະ ຕົວ​ສະກົດ, ສະນັ້ນ ຈຶ່ງ​ເຮັດ​ໃຫ້​ນີ້ວ​ມື​ບາງ​ນີ້ວ ​ໄດ້ອອກ​ແຮງ​ພີ​ມ ຕົວ​ໜັງສື​ຫລາຍ​ ​ໂດຍ​ສະ​ເພາະ​ແມ່ນ ນີ້ວກ້ອຍ ທີ່ ຫລາຍໆ​ຄົນ ບໍ່​ທະນັດ ​ໃນ​ການ​ນຳ​ໃຊ້.

_ ​ແປ້ນ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ ອີງ​ຕາມ ​ເຄື່ອງ​ຈັກ​ພີ​ມດີດ​ພາສາ​ລາວ: ​ໃນ​ວິທີ​ການ​ນີ້ ຜູ້​ຜະລິດ ຈະ​ຈັດ​ວາງ ຕຳ​ແໜ່​ງ ຂອງ​ແຕ່​ລະ​ຕົວ​ໜັງສື ຂື້ນ​ກັບ ລະດັບ​ການ​ໃຊ້​ງານ​ໃນ​ການ​ພີ​ມ ​ເຊັ່ນ: ພະຍັນ​ສະ​ນະ ທີ່​ເປັນ​ຕົວ​ສະກົດ, ສະຫຼະ ທີ່​ເປັນ​ຕົວ​ລັກ ຂອງ​ສະຫຼະ​ປະສົມ ​ແລະ ວັນນະ​ຢຸດ (x່ ແລະ x້) ທີ່​ມີ​ການ​ນຳ​ໃຊ້​ຫລາຍ​ໃນ​ຄຳ​ສັບ ຂອງ​ພາສາ​ລາວ ກໍ່​ຈະ​ຖຶກຈັດ​ວ່າງ ​ໃຫ້​ຢູ່​ທາງ​ກາງ ​ໃນ​ໜ້າ​ທຳ​ອິດ ​ເພື່ອ​ເຮັດ​ໃຫ້ ນີ້ວ​ຊີ້ ຂອງ​ມື​ຊ້າຍ ​ແລະ ມື​ຂວາ ​ໄດ້ ພີ​ມຢ່າງ​ສະດວກ. ສ່ວນ​ຕົວ​ໜັງສື​ໃດ​ທີ່​ບໍ່​ຄ່ອຍ​ໄດ້​ນຳ​ໃຊ້​ຫລາຍ ກໍ່​ຈະ​ຈັດ​ວາງ​ໄປ​ຢູ່​ແຈ ​ແລະ ​ໃນ​ໜ້າ​ທີ່ ສອງ ຫຼື ທີ່ສາມ, ​ເຊັ່ນ ພະຍັນຊະນະ​ປະສົມ ​ແລະ ສະຫຼະ​ປະສົມ ​ແມ່ນ ຈັດ​ໄວ້​ໃນ​ໜ້າ​ທີ່ ສອງ, ສ່ວນຕົວ​ເລກ​ລາວ ​ແມ່ນ​ຖຶກຈັດ​ໄປ​ໄວ້​ໃນ​ໜ້າ​ທີ່​ສາມ.

ຮູບ​ແປ້ນ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ ຕາມ ​ເຄື່ອງ​ຈັກ​ພີ​ມດິດ

ຮູບ​ແປ້ນ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ ຕາມ​ໂປຼ​ແກຼມ LSWIN ທີ່​ນຳ​ໃຊ້​ຢ່າງ​ກ້ວາງ​ຂວາງ​ໃນ​ປະ​ຈຸ​ບັນ (​ໄດ້​ມີ​ການດັດ​ແປງ​ໜ້ຍໜື່ງຈາກ ​​ເຄື່ື່ອງ​ຈັກ​ພີ​ມດິດ)

III. ຫຼັກການ​ໃນ​ການ​ພີ​ມຕົວ​ໜັງສື​ລາວ

ຕາມ​ລັກ​ໄວ​ສຍະ​ກອນ​ລາວ ​ໃນ​ການ​ຂຽນ​ຄຳ​ສັບ ​ໃນ​ພາສາ​ລາວ ​ແມ່ນ​ຈະ​ເລີ້ມ​ດ້ວຍ ພະຍັນຊະນະ, ສະຫຼະ, ຕົວ​ສະກົດ ​ແລະ ວັນນະ​ຢຸດ, ​ແຕ່​ໃນ​ຕົວ​ຈຶ່ງ ບາງ​ຄົນ ອາດ​ຂຽນ ຕາມ​ແບບ ພະຍັນຊະນະ, ສະຫຼະ, ວັນນະ​ຢຸດ ​ແລະ ຕົວ​ສະກົດ ຫຼື ສະຫຼະ, ພະຍັນຊະນະ, ວັນນະ​ຢຸດ ​ແລະ ຕົວ​ສະກົດ. ແຕ່​ຢູ່ ໃນ​ລະບົບ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ ການ​ຂຽນ​ຄຳ​ສັບ​ໃນ​ພາສາ​ລາວ ​ແມ່ນ​ຈະ​ເລີ້ມ​ແຕ່ ຊ້າຍ​ໄປ​ຫາ​ຂວ່າ, ​ໂດຍ​ທີ່​ລຳດັບ​ໂຕ​ໜັງສື​ຕົວ​ໃດ​ ຢູ່​ຊ້າຍ​ສຸດ ແມ່ນຈະ​ພີ​ມ​ເຂົ້າ​ກ່ອນ, ຕາມ​ລຳດັບ​ແລະ ​ໂຄ່ງ​ຮ່າງ​ຄື​ດັ່ງ​ລຸ່ມ​ນີ້:

X5

X4

X0 X1 X X6 X7 X8 X9 X10

X2

X3

1. X0: ແມ່ນ​ສະຫຼະ​ທາງ​ໜ້າ​ສຸດ ​ເຊັ່ນ: ​ໄx, ​ໃx, ​ໂx.

2. X1: ​ແມ່ນ​ຕົວ​ທາງ​ໜ້າ​ຂອງ​ພະຍັນຊະນະ​ປະສົມ ​ເຊັ່ນ: ຕົວຢ່າງ (ຫ)

3. X : ​ແມ່ນ​ພະຍັນຊະ​ໂຕ​ທີ່​ເປັນ​ອົງ​ປະກອບ​ລັກ​ຂອງ​ພະ​ຍາງ.

4. X2: ​ແມ່ນ​ພະຍັນຊະນະປະ​ສົມ (ພະຍັນຊະນະ​ຄວບ) ຂອງ​ພະຍັນຊະນະ​ລັກ, ​ເຊີ່ງ​ອາດ​ຈະ​ຢູ່​ກອງ​ຫຼື ທາງ​ຂ້າງ ​ເຊັ່ນ: (xຼ); (xວ); (xຣ) ແລະ (xລ).

5. X3: ​ແມ່ນ​ສະຫຼະ​ທາງ​ລຸ່ມ ​ເຊັ່ນ: xຸ; xູ.

6. X4: ​ແມ່ນ​ສະຫຼະ​ທາງ​ເທິງ ​ເຊັ່ນ: (xິ, xີ, xຶ, xື, xໍ, xັ, xົ).

7. X5: ​ແມ່ນ​ວັນນະ​ຢຸດ ​ເຊັ່ນ: x່, x້, x໊ ແລະ x໋.

8. X6: ​ແມ່ນເວລາ​ພະຍັນຊະນະ​ສະ​ແດງ​ຕົວ​ເປັນ​ສະຫຼະ ​ເຊັ່ນ: (ອ), (ວ), (ຽ).

9. X7: ​ແມ່ນ​ສະຫຼະ​ທາງ​ຫລັງ ​ເຊັ່ນ: xະ, xາ.

10. X8: ​ແມ່ນເວລາ​ພະຍັນຊະ​ສະ​ແດງ​ຕົວ​ເປັນ ໂຕ​ສະກົດ ​ເຊັ່ນ: ກ, ງ, ດ, ນ, ວ.

11. X9: ​​ແມ່ນ​ເວລາ​ພະຍັນຊະນະ​ສະ​ແດງ​ຕົວ​ເປັນ​ໂຕ​ສະກົດ​ພິ​ເສດ ​ເພື່ອ​ອກສຽງ​ພາສາ​ຕ່າງປະ​ເທດ ​ເຊັ່ນ: ຈ, ສ,ຊ

12. X10: ​ໄມ້​ກະ​ລັນ x໌.

IV. ຂໍ້ສະ​ເໝີ ກ່ຽວກັບ​ມາດຕະຖານ ແປ້ນ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ​ໃນ​ລະບົບ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ

ຮ່າງ​ແປ້ນ​ພີ​ມ​ໃໝ່ ​ໃນ​ການ​ຄົ້ນ​ຄ້ວາ ​ເຫັນວ່າ​ແປ້ນ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ ຕາມ​ແບບ​ສະບັບ ​ເຄື່ອງຈັກ​ພີ​ມດິດ ​ແມ່ນມີ​ລັກສະນະ​ວິທະຍາສາດ ​ແລະ ກໍ່​ມີ​ການ​ນຳ​ໃຊ້​ຫລາຍ​ຢ່າງກ້ວາງຂວາງ ທັງຢູ່ ໃນ ສປປ ລາວ ​ແລະ ຕ່າງປະ​ເທດ. ແຕ່​ກໍ່​ເຫັນ​ວ່າ ມີ​ບາງຢ່າງທີ່​ຄວນ​ຈະ​ໄດ້​ມີ​ການ​ປັບປຸງ ​ເພື່ອ​ໃຫ້​ແທດ​ເໝາະ​ກັບ​ການ​ພີ​ມ​ເອກ​ກະສາ​ນ ໃນ​ຍຸກ​ປະຈຸ​ບັນ ເຊັ່ນ:

* ​ໄດ້​ປ່ຽນ​ເອົາ ຕົວ​ໜັງສື 'ຣ' ໄປ​ຢູ່​ໃນ​ໜ້າ​ທີ່ສອງ ​ແລະ ​ເອົາ​ຕົວ​ໜັງສື 'ຮ' ຂື້ນ​ມາ​ຢູ່​ໜ້າ​ທີ່​ໜື່ງແທນ, ​ເພາະ​ໂຕພະຍັນຊະນະ (ຮ) ແມ່ນ​​ມີ​ການ​ນຳ​ໃຊ້​ຫລາຍ ​ໃນ​ຄຳ​ສັບ​ພາສາ​ລາວ ​ໃນ​ປະຈຸ​ບັນ.

* ​ໄດ​້​ເພ້ີ​ມ ​ເຄື່ອງໝາຍ ສະກຸນ​ເງີນກີບ ​ເຂົ້າ ​ໄປ​ແທນ ສະ​ກຸນ​ເງີນ (FR).

* ​ໄດ້​ຍ້າຍ ປຸ່ມ​ຂອງພະຍັນຊະນະ (ໝ) ມາ​ຢູ່​ປຸ່ມ​ດຽວ​ກັບ​ພະຍັນຊະນະ (ມ) ແຕ່​ກັບ​ໄວ້​ໃນ​ໜ້າ​ທີ່​ສອງ, ​ແລະ ກໍ່​ເຊັນ​ດຽວ​ກັນ​ກັບ ພະຍັນຊະນະ (ໜ ກັບ ນ) ແລະ (ລ ກັບ ຫຼ).

* ​ໄດ້​ເພີ້​ມການ​ພີ​ມຕົວ​ເລກ​ພາສາ​ລາວ ​ໄວ້​ໃນ​ໜ້າ​ທີ່​ສາມ ຂອງ​ແປ້ນ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ.

ໜ້າ​ທີ່ 1 ຂອງ​ແປ້ນ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ ​ໃນ​ລະບົບ ຄອມ​ພິວ​ເຕີ

V. ບັນດາ​ໂປຼ​ແກຼມ​ແປ້ນ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ​ໃນ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ

ປະຈຸ​ບັນ​ມີ​ ຜູ້​ຜະລິດ ​ໂປຼ​ແກຼມ ​ແປ້ນ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ ​ໃນ​ລະບົບ ຄອມ​ພິວ​ເຕີ ຈຳນວນ ຫລາຍ​ສົມຄວນ, ​ເຊີ່ງ ບາງ​ໂປຼ​ແກຼມ ກໍ່​ມີ​ຄວາມ ທັນ​ສະ​ໄໝ ແລະ ສະດວກ​ສະບາຍ, ​ເຊີ່ງ​ສາມາດ ສັງ​ລວມ​ໄດ້​ສາມ​ຮູບ​ແບບ​ ​ໂປຼ​ແກຼມ​ແປ້ນ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ ຄື:

1. ໂປຼ​ແກຼມ ສຳລັບ ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ​ແບບ upper ASCII: ​ໂປຼ​ແກຼມນີ້​ແມ່ນ ງ່າ​ຍດາຍ, ພຽງ​ແຕ່ ​ປ່ຽນ​ໂຕ​ໜັງສື ອັງກິດ ​ໃນ Font ພາສາ ອັງກິດ ມາ​ເປັນ ຕົວ​ໜັງສືລາວ ກໍ່​ຈະ​ສາມາດ ພີ​ມພາສາ​ລາວ​ເຂົ້າ​ໃນ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ​ໄດ້​ໂລດ. ແຕ່​ເນື່ອງ​ຈາກ ພາສາ​ລາວ ມີໂຄ້ງ​ສ້າງ ຫລາຍ​ແຖວ ກ່ວາ ພາສາ​ອັງກິດ, ຈຶ່ງ​ເຮັດ​ໃຫ້ ໂຕ​ໜັງສື​ທີ່​ພີ​ມອອກ​ມານັ້ນ ບໍ່​ມີ ​ຕຳ​ແໜ່​ງທີ່ຢູ່​ງາມ​ປານ​ໃດ, ​ເພາະ​ໃນ​ການ​ຂຽນ​ພາສາ​ລາວ​ແຖວ​ໜຶ່ງ ຈະ​ນຳ​ໃຊ້ ພາສາ​ອັງກິດ ສີ່​ແຖວ.

2. ໂປຼ​ແກຼມສຳລັບ ຕາຕະລາງ​ໂຕ​ໜັງສືລາວ ແບບ lower ASCII: ​ເພື່ອ​ຈະ​ສາມາດ ​ເອີ້ນ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ​ໃນ​ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື ແບບ Lower ASCII ນີ້ ແມ່ນຈຳ​ເປັນ​ຕ້ອງ​ໄດ້ ສ້າງ​ໂປຼ​ແກຼມ ຂື້ນ​ມາ​ໂດຍ​ສະ​ເພາະ ​ເອີ້ນ​ວ່າ (add​_on software), ​ເຊີ່ງ​ໃນ​ການ​ຂຽນ​ໂປຼ​ແກຼມ​ເລົ່າ​ນີ້ ກໍ່​ມີ​ຄວາມ​ຍາກ​ຫລາຍ​​ສົມຄວນ, ​ເຊີ່ງ​ມີ​ພຽງ​ຜູ້​ຜະລິດ ຈຳນວນ​ໜ້ອຍ​ເທົ່າ​ນັ້ນ ທີ່​ຮູ້​ວິທີ​ຂຽນ​ໂປຼ​ແກຼມ ດັ່ງກ່າວ, ​ເທົ່າ​ທີ່ ຮູ້ ແມ່ນ​ມີ​ພຽງ ທ່ານ ດຣ. ຈອນ ເດີ​ດິນ, ຜູ້​ຜະລິດ ​ໂປຼ​ແກຼມ LSWIN.

​ແຕ່​ບັນຫາ​ມີ​ຢູ່​ວ່າ ຈະ​ຕ້ອງ​ໄດ້​ມີ​ການ ພັດທະນາ ​ໂປຼ​ແກຼມ Add_On Software ໃນ​ທຸກ​ຄັ້ງ ​ເມື່ອ​ເວລາ ມີ ຊອບ​ແວ​ໃໝ່ ອອກ​ມາ​ນຳ​ໃຊ້, ​ເພາະຊອບ​ແວ​ອອກ​ໃໝ່​ນັ້ນ ຈະ​ບໍ່​ໄດ້ ສະໜັບສະໜູນ​ພາສາ​ລາວ ​ໃນ​ລະບົບ ຕາຕະລາງ Lower ASCII, ສະນັ້ນ ຈະ​ໃຊ້​ເວລາ​ພໍ​ສົມຄວນ​ໃນ​ການ ພັດທະນາ​ໂປຼ​ແກຼມ, ​ເຮັດ​ໃຫ້ ພາສາ​ລາວ ບໍ່​ສາມາດ ນຳ​ໃຊ້​ໄດ້ໃນ​ຫລາຍໆ ໂປຼ​ແກຼມ.

3. ໂປຼ​ແກຼມ ສຳລັບ ຕາຕະລາງ​ພາສາ​ລາວ ​ໃນ​ລະບົບ Unicode: ​ໃນ​ປະຈຸ​ບັນ ເກືອ​ບວ່າ ທຸກ​ລະບົບ ປະຕິບັດ​ການ (Operation System) ແມ່ນຮັບຮອງລະບົບ Unicode, ເຊີ່ງ ຜູ້ຜະລິດ ຈະສ້າງໂປຼແກຼມແປ້ນພີມອັນລວມ ທີ່ສາມາດ ຮັບໃຊ້ໄດ້ທຸກພາສາ ທີ່ມີໃນລະບົບ Unicode, ເຊີ່ງລວມທັງພາສາລາວ.

ຕົວຢ່າງ ໃນ ລະບົບປະຕິບັດການ Windows ລຸ້ນໃໝ່ ທີ່ ຮັບຮອງ ລະບົບ Unicode ກໍ່ໄດ້ ສ້າງໂປຼແກຼມ Keyboard Mapping, ເຊີ່ງເຮັດໃຫ້ ທຸກພາສາລາ ທີ່ມີໃນລະບົບ Unicode ສາມາດ ພີມເຂົ້າໃນຄອມພິວເຕີ ຜ່ານ ໂປຼແກຼມນີ້ໄດ້, ໂດຍທີ່ ຜູ້ຊົມໃຊ້ ບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ ໄປພັດທະນາ ໂປຼແກຼມ ມາເພີ້ມໃສ່ເລີຍ.

ໂຕ​ພີ​ມໜັງສື​ລາວ

Lao Fonts

I. ນິຍາມ

​ໂຕ​ພີ​ມໜັງສື (Font) ແມ່ນ​ການ​ສະ​ສົມ ບັນດາ​ຮູບ​ຕົວ​ໜັງສື ເພື່ອພັນ​ລະນາ​ໃຫ້​ເຫັນ ຂໍ້​ມູນ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື. Font ປະກອບ​ດ້ວຍ​ບັນດາອົງ​ປະກອບ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື ເຊັ່ນ: ຂະໜາດ, ຮູ​ບ​ແບບ,, ຄວາມ​ກ້ວາງ, ຄວາມ​ສູງ, ​ເຊີ່ງ​ເມື່ອ​ພວກ​ເຮົາ​ໃຫ້​ຄ່າ​ທາງ​ຕົວ​ເລກ​ມັນ​ແລ້ວ ຈະ​ສາມາດ ​ໃຫ້​ກຳ​ເນິດ​ ຮູບ​ພາບ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື.

Font ປະກອບ​ມີ​ສາມ​ອົງ​ປະກອບຄື: ລະຫັດ​ຂອງ​​ໂຕ​ພີ​ມ​ໜັງສື, ຖານ​ຂໍ້​ມູນຮູບ​ພາບ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື ແລະ ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື

ລະຫັດ​ຂອງ​ໂຕ​ພີ​ມໜັງສື (Coded Font)

Coded font ແມ່ນ​ການ​ແປ ສີ່​ງທີ່​ທ່ານ​ຕ້ອງການ​ຂຽນ (ຕົວຢ່າງ: ຂໍ້ຄວາມ ທີ່​ທ່ານ ພີ​ມ​ເຂົ້າ​ໄປ​ໃນ​ຄອມ​ພີ​ມ​ເຕີ)​ໃຫ້​ກາຍ​ເປັນ ໂຕ​ໜັງສື​ ສຳລັບ​ພີ​ມ. ລະຫັດ​ຂອງ​ໂຕ​ພີ​ມໜັງສື ທີ່​ເຮັດ​ວຽກ​ພົວພັນ​ກັບ ຕາຕະລາງຕົວ​ໜັງສື ແລະ ຖານ​ຂໍ້​ມູນຮູບ​ພາບ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື ປະກອບ​ດ້ວຍ​ສອງ​ພາກສ່ວນ​ຄື:

• ພາກສ່ວນ​ທີ່ ພົວພັນ ກັບ ຖານ​ຂໍ້​ມູນຮູບ​ພາບ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື

• ພາກສ່ວນ​ທີ່​ພົວພັນ ກັບ​ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື

​​​ແຕ່ລະຕົວ​ໜັງສື ຈະ​ຕ້ອງ​ບັນຈຸ​ຢູ່ ​ໃນຖານ​ຂໍ້​ມູນຮູບ​ພາບ​ສະ​ເພາະ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື ແລະ ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື ຈຶ່ງ​ຈະ​ສາມາດ ພີ​ມ​​ເຫັນ​ຕົວ​ໜັງສື​ນັ້ນໄດ້.

ຖານ​ຂໍ້​ມູນ​ຮູບ​ພາບ​ຕົວ​ໜັງສື (Font Character Set)

Font character ປະກອບ​ດ້ວຍ ບັນດາ​ຕົວ​ໜັງສື ທີ່​ມີນາ​ມສະກຸນ​ໜຶ່ງ​ດຽວກັນ, ຮູບ​ຮາງ​ໜ້າ​ຕາ​ຂອງ​ຕົວ​ພີ​ມ ແລະ ຂະໜາດ​ຂອງຕົວ​ພີ​ມ. ນອກຈາກ​ນັ້ນ ຖານ​ຂໍ້​ມູນ​ຮູບ​ພາບ​ຕົວ​ໜັງສື ຍັງ​ໄດ້​ລະ​ບຸ​ເຖີງ ຄຸນສົມ​ບັນ ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື ແລະ ຄຸນ​ສົມບັດ​ຂອງ​ການ​ພີ​ມ.

ຕົວ​ໜັງສື ແມ່ນ ຕົວ​ອັກສອນ, ຕົວ​ເລກ, ​ເຄື່ອງໝາຍ​ອອກສຽງ ຫຼື ເຄື່ອງ​ໝາຍ​ສັນຍາ​ລັກ​ອື່ນໆ ທີ່​ມີ​​ໃນ​ໂຕ​ພີ​ມໜັງສື.

ຄຸນ​ລັກສະນະ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື (Character properties) ແມ່ນຈະ​ອະທິບາຍ​ໃຫ້​ເຫັນວ່າ ຕົວ​ໜັງສື​ນັ້ນ ມັນ​ຢູ່​ໃນ​ຕຳ​ແໜ່​ງ​ແບບ​ໃດ ​ເມື່ອ​ທຽບກັບ​ບັນດາ​ຕົວ​ໜັງສື​ອື່ນ​ໆທີ່​ຢູ່​ໃກ້​ຄຽງ. ບາງ​ຕົວຢ່າງ​ຄຸນ​ລັກສະນະ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື​ມີ​ຄື​ດັ່ງລຸ່ມ​ນີ້:

• ​ເສັ້ນພື້ນ​ສຸດ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື, ​ເພື່ອ​ສະ​ແດງ​ໃຫ້​ເຫັນ ທາງ​ນອນ ຂອງ​ເສັ້ນຊື່​ ​ໃນ​ການ​ຂຽນ

• ຮູບ​ພາບ​ສອງ​ມິ​ຕີ ເຊີ່ງ​ໃຫ້​ເຫັນ​ວ່າ ຕົວ​ໜັງສື​ນັ້ນ ພີ​ມ​ແນວ​ໃດ.

• ຕຳ​ແໜ່​ງຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື ທຽບກັບ​ຂອບ​ເສັ້ນ

• ການ​ໃຫ້​ກໍ​ານົດລຳດັບ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື (the character ID or graphic character ID)

ຄຸນ​ລັກສະນະ​ໃນ​ການ​ພີ​ມ (printing attributes) ແມ່ນ​ກຳນົດ​ວ່າ ຮູບ​ພາບ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສືນັ້ນ ຈະ​ພີ​ມອອກ​ແນວ​ໃດ. ບາງ​ຄຸນ​ລັກສະນະ​ຂອງ​ການ​ພີ​ມ ຈະ​ປະກອບ​ດ້ວຍ ຮອບ​ວຽກ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື, ການຈັດ​ລຽງ​ແຕ່​ໜ້ອຍ​ຫາ​ໃຫຍ່ ແລະ ຂະໜາດ​ຂອງ​ແຕ່ລະ​ຈຸດ.

ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື (Code Page)

ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື ແມ່ນ​ຈະ​ເຮັດການ ທຽບ​ຄ່າ ຂອງ​ແຕ່​ລະ​ຕົວ​ໜັງສື ໃນ​ຂໍ້​ຄວາມ ກັບ ຖານ​ຂໍ້​ມູນຮູບ​ພາບ​​ຕົວ​ໜັງສື. ຖ້າ​ຫາກ ທ່ານ ປ້ອນ​ຂໍ້ຄວາມ​ເຂົ້າ​ໃນ​ເຄື່ອງ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ, ​ແຕ່ລະ​ແປ້ນ​ພີ​ມ ຈະ​ເຮັດ​ການ ແປ​ຕົວ​ໜັງສື​ທີ່​ພີ​ມ ​ໄປ​ເປັນ​ລະຫັດ​ຕົວ​ເລກ. ​ເມື່ອ​ເວລາ ຂໍ້​ຄວາມ​ຈະ​ພີ​ມອອກ, ​ແຕ່ລະ ລະຫັດ​ຕົວ​ເລກ ຈະ​ທຽບ​ຄ່າ​ກັບ ລະຫັດ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື ໃນ​ຕາຕະລາງ​ໂຕ​ໜັງສື, ​ເຊີ່ງ​ຖ້າ​ຫາກ ລະຫັດ​ໂຕ​ໃດ​ຫາກ ມີ່​ຄ່າ​ຄື​ກັນ, ​ໂປຼ​ແກຼມ ກໍ່​ຈະ​ພີ​ມຮູບ​ພາບ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື​ນັ້ນອອກ​ມາ. ຮູບ​ຂ້າງ​ລຸ່ມ ຈະ​ສະ​ແດງ​ໃຫ້​ເຫັນ​ວ່າ ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື ເຮັດ​ການ ທຽບ​ຄ່າ ກັບ​ຖານ​ຂໍ້​ມູນ​ຮູບ​ພາບ​ຕົວ​ໜັງສື.

II. ຄຸນ​ລັກ​ສະ​ນະ ຂອງ​ຮູບ​​ແບບຄຳສັບ ​ໃນ​ພາສາ​ລາວ:

ລັກສະນະ​ຂອງພະຍາງ ​ໃນ​ພາລາ​ວ:ຄຳ (ພະຍາງ) ໃນ​ພາສາ​ລາວ ປະກອບ​ດ້ວຍ ສີ່​ລະດັບ (ສີ່​ແຖວ) ຂອງ​ການ​ຂຽນ​ຄື:

* ລະດັບ 1: ຕົວ​ໜັງສື ທີ່​ຂຽນ​ຢູ່​ໃນ​ລະດັບ​ທີ່ ໜຶ່ງ​ນີ້ ແມ່ນ ວັນນະ​ຢຸດ ​ແລະ ​ໄມ້​ກະ​ລັນ: ່; ້; ໊; ໋ ​ແລະ ໌

* ລະດັບ 2: ຕົວ​ໜັງສື ໃນ​ລະດັບ​ສອງ​ນີ້ ແມ່ນ ສະຫຼະ​ທີ່ຢູ່​ເທິງ​ພະຍັນ​ສະ​ນະ:ັ; ົ; ິ; ີ; ຶ; ື ​ແລະ ໍ

* ລະດັບ 3: ​ລະດັບ​ສາມ ​ແມ່ນ​ເປັນ​ເສັ້ນພື້ນຖານ​ ​ແລະ ຕ້ອງ​ປະກອບ​ມີ​ປະກອບ​ທຸກ​ຄັ້ງ ​ໃນ​ການ​ຂຽນຄຳ​ສັບ​ລາວ: ປະກອບ​ດ້ວຍ ພະ​ຍັນຊະນະ​ທັງ​ໝົດ, ສະຫຼະ​ທາງ​ໜ້າ, ສະຫຼະ​ທາງ​ຫຼັງ ​ແລະ ສອງ​ເຄື່ອງໝາຍ​ພິ​ເສດ. ແຕ່​ບາງ​ພະຍັນຊະນະ ​ແລະ ສະຫຼະ ​ໃນ​ລະດັບ​ສາມ​ນີ້ ກໍ່​ມີ​ຄວາມ​ຍາວ ຢື່ນ​ເຂົ້າ​ໄປ​ຫາ ລະດັບ ສອງ ​ແລະ ລະດັບ ສີ່:

* ຕົວ​ໜັງສື​ທີ່​ຢື່ນ​ເຂົ້າ​ໄປ​ລະດັບ​ສອງ: ຢ; ປ; ຟ; ຝ; ໂx; ໄx; ໃx

* ຕົວ​ໜັງສື​ທີ່​ຢື່ນ​ເຂົ້າ​ໄປ​ລະດັບ​ສີ່: ຖ; ຊ; ງ; ໆ; ຯ

* ລະດັບ​ 4: ຕົວ​ອັກສອນ​ໃນ​ລະດັບ​ສີ່ ນີ້ ແມ່ນ ສະຫຼະທັງ​ລຸ່ມ: "ຸ; ູ; ຼ".

ຄວາມ​ສູງ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື ທີ່ຢູ່​ໃນ​ລະດັບ​ຕ່າງ​ກັນນັ້ນ ແມ່ນ ບໍ່​ເທົ່າ​ກັນ, ​ແຕ່​ເມື່ອສັງ​ເກດ​ເບີ່​ງ​ແລ້ວ​ເຫັນ​ວ່າ ຕົວ​ໜັງສື​ໃນ​ລະດັບ​ສາມ ຈະ​ສູງ​ຍາວ​ກ່ວາ​ໝູ່, ​ເຊີ່ງ ຕົວໜັງສື ໃນ​ລະດັບ ສອງ ​ແລະ ສີ່ ​ແມ່ນ ຈະ​ເທົ່າ​ເຄີ່ງໜຶ່ງ ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື​ໃນ​ລະດັບ​ສາມ, ສ່ວນຄວາມ​ສູງ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື ໃນ​ລະດັບ​ໜຶ່ງ ຈະ​ເທົ່າ​ເຄື່ງໜຶ່ງ ຂອງ ​ຕົວ​ໜັງສື ໃນ​ລະດັບ ສອງ.

​ແບບ​ຂອງ​ຕົງ​ໜັງສື​ລາວ:

​ແບບ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ກໍ່​ມີ​ການ​ພັດທະນາ​ເປັນ​ແຕ່ລະ​ໄລຍະ ​ເຊິ່ງສາມາດສັງ​ລວມ​ໄດ້​ 3 ​ແບບ​ຄື:

1. ແບບ​ປະຖົມ​ບູຮານ (​ແບບ​ສະ​ໄໝ​ເກົ່າ): ອີງຕາມ​ ​ປື້​ມລັກ​ໄວ​ຍະ​ກອນລາວ ຂອງ ທ່ານ ມະຫາ ສີ​ລາ, ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ​ໃນ​ລັກ​ໄວ​ຍະ​ກອນ​ນີ້ ຈະ​ມີ ​ລັກສະນະ ເປັນ​ຮູບ​ກົມ​ຕຸ້ຍ, ຕົວຢ່າງ:

ໂຄງການພັດທະນາພາສາລາວໃນຄອມພິວເຕີ

2. ແບບ​ເຄື່ອງ​ຈັກ​ພີ​ມດິດ ຫຼື ປື້​ມຮຽນ​ປະຖົມ ທີ່​ນຳ​ໃຊ້​ໃນ​ປະຈຸ​ບັນ: ອີງ​ຕາມ ປື້​ມ​ລັກ​ໄວ​ຍະ​ກອນ​ລາວ ຂອງ ທ່ານ ພູມີ ວົງ​ວິຈິດ, ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ​ໃນ​ລັກ​ໄວ​ຍະ​ກອນ​ນີ້ ຈະ​ມີ​ລັກສະນະ ຈ່ອຍ​ສູງ​ເປັນ​ຫລ່ຽມ​ຊັດ​ເຈນ, ຕົວຢ່າງ:

ໂຄງການພັດທະນາພາສາລາວໃນຄອມພິວເຕີ

3. ແບບ​ຕົວ​ໜັງສື​ລວດລາຍ​ທັນ​ສະ​ໄໝ: ​ພາຍ​ຫຼັງທີ່​ສາມາດ​ນຳ​ໃຊ້​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ​ໃນ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ​ໄດ້, ບັນດາ​ນັກ​ສ້າງ​​ໂຕ​ພີມ​ພາສາ​ລາວ ກໍ່​ໄດ້ ຜະລິດ ຕົວ​ແບບ​ພາສາ​ລາວ ອອກ​ມາ ຢ່າງ ຫລວງຫລາຍ, ​ໂດຍ​ສະ​ເພາະ ​ເພື່ອ ຮັບ​ໃຊ້ ໃນ​ການ​ພີ​ມ​ໂຄສະນາ. ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ​ໃນ​ແບບ​ນີ້ ຈະ​ມີ​ລັກສະນະ ຈຳ​ແນ​ກຢ່າງ​ຊັດ​ເຈນ ເທີ່​ງຄວາມ​ກ້ວາງ, ຄວາມ​ຈ່ອຍ ຂອງ ​ແຕ່​ລະ​ອົງ​ປະກອບ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື, ລວມທັງ​ມີ​ການ ຂອດ​ຫົວ, ຂອດ​ຫາງ ທີ່​ງົດ​ງາມ, ຕົວຢ່າງ:

​​ໂຄງການພັດທະນາພາສາລາວໃນຄອມພິວເຕີ

III. ໂຕ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ (Lao Fonts)

1. ປັດ​ໃຈ​ໃນ​ການ​ພິຈາລະນາ:

​ກ່ອນ​ທີ່​ຈະ​ສ້າງ ​ໂຕ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ, ພວກ​ເຮົາ​ຕ້ອ​ໄດ້ ພິຈາລະນາ​ເຖິງ 4 ປັດ​ໄຈ ລຸ່ມ​ນີ້:

_ ການ​ຕັດ​ຄຳ ຫຼື ຕັດ​ພະຍາງ​ແມ່ນ​ມີ​ຄວາມ​ຈຳ​ເປັນ​ບໍ່: ສຳ​ລັບການ​ຂຽນ​ຂໍ້ຄວາມ​ທີ່​ຫລາຍ, ການ​ຕັດ​ຄວາມ​ແມ່ນ​ຈະ​ສ້າງ​ຄວາມ​ສະດວກ, ເພາະ ​ໃນ​ການ​ຂຽນ​ພາສາ​ລາວ​ນັ້ນ ພວກ​ເຮົາ​ບໍ່​ໄດ້​ຍະ​ຫວ່າງ ຂອງ​ແຕ່ ລະ​ຄຳ ຫຼື ​ຂອງ​ແຕ່​ລະ​ພະຍາງ, ​ໃນ​ເມື່ອ​ ຂຽນ​ສຸດແຖວ​ແລ້ວ ​ເຄື່ອງ​ຄອມພິວກໍ່​ຈະ​ເຮັດ​ການ​ຕັດ​ແຖວ​ຕາມ​ແຕ່​ລະ​ຕົວ​ໜັງສື, ​ເຊີ່ງ​ບາງ​ເທື່ອ ວັນນະຢຸດ ຫຼື ຕົວ​ສະກົດ​ຂອງ​ພະຍາງ ກໍ່​ຫລຸດ​ລົງ​ໄປ​ຢູ່​ແຖວ​ໃໝ່​ກໍ່​ມີ ອັນ​ເຮັດ​ໃຫ້​ເສຍ​ຄວາມ​ໝາຍ​ຂອງ​ພະຍາງ​ໄປ. ພ້ອມ​ດຽວ​ກັນນັ້ນ ເມື່ອ​ເວລາ ​ເຮົາ​ຕ້ອງການ ປ່ຽນ​ຂະໜາດ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງ, ຫຍໍ້ ຫຼື ຂະໜາດ​ໜ້າ​ເຈ້ຍ ກໍ່​ຈະ​ສົ່ງ​ຜົນ​ໃຫ້ ການ ລົງ​ແຖວ​ຂອງ​​ແຕ່ລະ​ຄໍ​າ ບໍ່​ເປັນ​ໄປ​ຢ່າງ​ເຕັມ​ພະຍາງ.

_ ພວກ​ເຮົາ​ຕ້ອງການ​ນຳ​ໃຊ້ ພາສາ​ລາວ ​ແລະ ອັງກິດ ​ໃນ​ໂຕ​ພີ​ມດຽວ​ກັນ​ບໍ່: ​ແຕ່​ໃນ​ການ​ຂຽນ​ລະບົບ ບັນ​ຊື ຫຼື ຖານ​ຂໍ້​ມູນ ສ່ວນ​ຫລາຍ ​ແມ່ນ ຈະ​ນຳ​ໃຊ້ ພາສາ​ລາວ ​ແລະ ພາ​ອັງກິດ ປົນ​ກັນ, ສະນັ້ນ ໂຕ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ ທີ່ ສາມາດ ​ໃຫ້​ໄດ້​ນຳ​ໃຊ້​ທັງ​ສອງ​ພາສາ ກໍ່​ຈະ​ອຳນວຍ​ຄວາມ​ສະດວກ​ຫລາຍ.

_ ​ໂປຼ​ແກຼມ ທີ່​ນຳ​ໃຊ້​ນັ້ນເຮັດ​ການ​ຄິດ​ໄລ່​ທາງ​ຄະນິດສາດ​ບໍ່: ຜູ້​ຊົ​ມ​ໃຊ້ ໂຕ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ ມັກ​ຈະລົ່ງລະຫວ່າງ ​ເຄື່ອງ ໝາຍ​ລົບ "​" ​ແລະ ​ເຄື່ອງໝາຍ ຄິດ​ກາງ "-", ​ເພາະຜູ້​ຜະລິດ ​ເກັບ​ສອງ​ເຄື່ອງໝາຍ​ໄວ້ ຕຳ​ແໜ່​ງທີ່​ແຕກ​ຕ່າງ​ກັນ (ບໍ່​ຄື​ກັບ ຂອງ​ພາສາ ອັງກິດ), ສະນັ້ນ ຖ້າ​​ເຮົາ​ຫລົງຂຽນ​ເຄື່ອງໝາຍຂິດ​ກາງ ​ໃສ່ ບ່ອນ​ຄຳນວນ ມັນ​ກໍ່​ບໍ່​ສາມາດ​ເຮັດ​ການ​ຄິດ​ໄລ່​ໄດ້.

_ ພວກ​ເຮົາ​ຕ້ອງການ ໂຕ​ພີ​ມພາສາລາວ ທີ່​ມີ​ຮູບ​ແບບ​ຕົວ​ໜັງສື​ກ້ວາງ​ບໍ່: ​ໃນ​ການ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ ​ໃສ່ແຜ່ນ​ພັບ, ວາລະສານ ແລະ ປ້າຍ​ໂຄສະນາ​ຕ່າງໆ ນັ້ນ ແມ່ນ ມີ​ຄວາມ​ຈຳ​ເປັນ ຢາກ​ນຳ​ໃຊ້ ໂຕ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ ທີ່​ມີ​ຂະໜາດ​ຄວາມ​ກ້ວາງ​ຫລາຍ ​ເພື່ອ ສາມາດ ຈັດ​ວາງ​ຕົວ​ໜັງສື​ໃຫ້​ອອກ​ມາ​ສວຍ​ງາມ.

ສະນັ້ນ ການ​ກຳນົດ ຄວາມ​ຕ້ອງການ ທາງ​ດ້ານ ຄຸນ​ລັກສະນະ, ຮູບ​ແບບ ​ແລະ ຮູບ​ຮ່າງ ຂອງ​ແຕ່​ລະ​ຕົວ​ໜັງສື ແມ່ນ​ມີ​ຄວາມ​ຈຳ​ເປັນ ກ່ອນ ທີ່​ພວກ​ເຮົາ ຈະ​ສ້າງ ​ໂຕ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ ອອກ​ມາ ມັນ​ມີ​ຄວາມ​ຈຳ​ເປັນ​ໃນ​ການ ກຳນົດ ຄວາມ​ກ້ວາງ​ພື້ນຖານ ຂອງ​ແຕ່​ລະ​ຕົວ​ໜັງສື ທີ່​ຈະ ກຳນົດ​ທີ່ຢູ່​ຂອງ​ມັນ, ​ໂດຍ​ສະ​ເພາະ ທີ່​ພົວພັນ​ເຖີງ ວັນນະຍຸດ ​ແລະ ສະຫຼະ​ຢູ່​ເທີ​ງ.

2. ວິທີ​ການ​ໃນ​ການ​ສ້າງ ​ໂຕ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ:

ມີ​ສາມ​ຂັ້ນຕອນ ໃນ​ການ​ສ້າງ ​ໂຕ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ:

1. ການ​ເຮັດ​ວິ​ໃຈ ຄຸນ​ລັກສະນະ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື

​ການ​ເຮັດ​ວິ​ໃຈ ​ແມ່ນ ການ​ຂຽນ​ອອກ ​ເຖິງ​ຄຸນ​ລັກສະນະ ພິ​ເສດ ຂອງ ບາງ ຕົວໜັງສື ທີ່ ບໍ່​ມີ​ລັກສະນະ​ໂຄ​ສ້າງ​ຄື ຕົວ​ໜັງສື​ອື່ນໆ, ​ເຊັ່ນ ຢູ່ ໃນ​ລະບົບ ຄອມ​ພິວ​ເຕີ ພວກ​ເຮົາ ສາມາດ ຂຽນ ສະຫຼະ "xຳ" ໄດ້​ສອງ ວິທີ່ ຄື: ກົດບ​ແປ້​ມພີ​ມ ທີ່​ມີ​ເຄື່ອງໝາຍ ສະຫຼະ "xຳ" ຫຼື ໄດ້​ຈາກ​ການ ກົດ​ແປ້ນ​ພີ​ມ ສະຫຼະ xໍ + xາ = xຳ. ສະນັ້ນ ພວກ​ເຮົາ​ຕ້ອງ​​​ໄດ້​ຂຽນ​ໂປຼ​ແກຼມ ບອກ​ໃຫ້ ເຄື່ອງ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ​ຮູ້​ວ່າ ການ​ຂຽນ​ທັງ​ສອງ​ແບບ​ນີ້​ແມ່ນ​ຄື​ກັນ.

2. ຮູບ​ພາບ​ຂອງ​ແຕ່​ລະ​ຕົວ​ໜັງສື (Shape Glyphs with OTLS): ​ແຕ້ມ​ຮູບ​ຕົວ​ຈຶງຂອງ​ແຕ່ລະ​ໂຕ​ໜັງສື ພ້ອມ​ທັງ​ການ​ກຳນົດ ຄຸນ​ລັກສະນະ​ຂອງ​ມັນ (ເບີ່ງຕາຕະລາງຕິດຂັດ)

3. ການ​ກຳນົດ​ຕຳ​ແໜ່​ງຂອງ​ແຕ່​ລະ​ຕົວ​ໜັງສື (Position Glyphs with OTLS): ນອກຈາກ​ຕຳ​ແໜ່​ງທີ່​ໄດ້ ນົດ​ໄວ້ ໃນ ຂໍ້​ທີ່​ສອງ, ບາງ ຕົວ​ໜັງສື ກໍ່​ໄດ້ ມີ​ການ​ປັບ​ປ່ຽນ ຄວາມ​ກ້ວາງ ​ແລະ ຄວາມ​ສູງ ​ເມື່ອ​ເວລາ ປະກອບ ກັບ ບາງ ພະຍັນ​ຊະ​ນະ ​ແລະ ສະຫຼະ, ​ເຊັ່ນ: ວັນນະ​ຢຸດ ອາດ​ຈະ​ຢູ່​ສູງ ຫຼື ຍັບ​ໄປ​ທັງ​ຊ້າຍ-ທາງ​ຂວາ ​ໃນ​ກໍ່​ລະ​ນີ້ ມັນ​ໄປ​ກັບ ສະຫຼະ ທີ່ຢູ່​ທັງ​ເທີ​ງ. ສະ​ນັ້ນ​ມັນ​ມີ​ຄວາມ​ຈຳ​ເປັນ ທີ່​ຈະ​ຕ້ອງ ​ໄດ້​ກຳນົດ ​ເພີ້​ມ​ເຕີມຂອງ​ບ່າງ​ຕຳ​ແໜ່​ງຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື ເມື່ອ​ເວລາ​ມັນ​ມີ​ການ​ປ່ຽນ​ແປງ. ໂດຍ​ທົ່ວ​ໄປ​ແລ້ວ​ແມ່ນ ມີ​ສາມ ວິທີ​ໃນ​ການ​ກຳນົດ​ຄື:

• ການ​ຍັບຕົວ​ໜັງສື​ເຂົ້າ​ໃກ້​ກັນ (Kerning) : ຕົວຢ່າງ ຖ້າ​ເຮົາ​ຂຽນ​ຄຳ​ວ່າ (​ໃນ​ໂຮງຮຽນ) ແລະ (​ໄປ​​ໂຮງຮຽນ): ​​ໃນ​ການ​ຂຽນ​ດ້ວຍ​ມື​ ເຮົາຈະ​ເຫັນ​ວ່າ ຫົວ​ຂອງ​ສະຫຼະ ​ໂx ຈະ​ຍັບ​ກາຍ​ມາ​ເທີ​ງຫົວ​ພະຍັນຊະນະ "ນ", ​ແຕ່ຫົວ​ຂອງ​ສະຫຼະ ​ໂx ຈະ​ບໍ່​ຍັບ​ມາ​ເທີ​ງຫົວ​ພະ​ຍັນ​ຊະນະ "ປ". ແຕ່​ໂປຼ​ແກຼມ ຄອມ​ພິວ​ເຕີ ອາດ​ຈະ​ບໍ່​ຮັບ​ຮູ້ວ່າ ​ໃນ​ກໍລະນີ​ໃດ​ ຫົວ​ຂອງ​ສະຫຼະ "​ໂx" ຄວນ​ຈະ​ຍັບ​ກາຍ​ເທີ​ງຫົວ​ຂອງ​ພະຍັນຊະນະ​ທີ່​​ໃກ້​ຕິດ​ກັບ​ມັນ. ສະນັ້ນ ຈຳ​ເປັນ​ຈະ​ຕ້ອງ​ໄດ້​ໃສ່ ຄຳ​ສັງ Kerning ເພື່ອ​ບອກ​ຄຸນ​ລັກສະນະ​ເພີ້​ມ​ເຕີມ​ນີ້.

• ການ​ຍັບຕົວ​ໜັງສື​ຂື້ນ​ລົງ (Mark to base): ຕົວຢ່າງ ຖ້າ​ເຮົາ​ຂຽນ​ຄຳ​ວ່າ (ຮູ​ ​ແລະ ງູ), ຖ້າ​ຂຽນ​ດ້ວຍ​ມື ເຮົາ​ຈະ​ເຫັນ​ວ່າ ສະຫຼະ (xູ) ທີ່​ໄປ​ກັບ ພະຍັນຊະນະ (ຮ) ຈະ​ຢູ່​ສູງ​ກ່ວາ​ໄປ​ນຳ​ພະຍັນຊະນະ (ງ). ເພື່ອ​ໃຫ້​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ​ເຂົ້າ​ໃຈ ​ເຮົາ​ຕ້ອງ​ໃສ່ ຄຳ​ສັ່ງ Mark to Base ບອກ​ໃຫ້​ຮູ້​ວ່າ ​ເມື່ອ ສະຫຼະ (xູ) ຫາກ​ໄປ​ກັບ ພະຍັນຊະນະ (ງ) ແມ່ນ ໃຫ້ ຍັບ​ລົງ​ລຸ່ມ​ໄປ​ຢູ່​ປາຍ​ຫາງ ພະຍັນຊະນະ (ງ).

• ການ​ປັບ​ປ່ຽນ​ບ່ອນຢູ່​ຕາມ​ການ​ກຳນົດ (Mark to Mark): ຕົວຢ່າງ​ຖ້າ​ເຮົາ​ຂຽນ​ຄຳ​ວ່າ (ມ້າ ​ແລະ ມື້), ຖ້າ​ຂຽນ​ດ້ວຍ​ມື ເຮົາ​ຈະ​ເຫັນ​ວ່າ ວັນນະ​ຢຸດ (x້) ທີ່​ໄປ​ກັບ ພະຍັນຊະນະ (ມ) ຈະ​ຢູ່​ຕ່ຳ​ກ່ວາ​ໄປ​ນຳ​ສະຫຼະ (xື). ເພື່ອ​ໃຫ້​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ​ເຂົ້າ​ໃຈ ​ເຮົາ​ຕ້ອງ​ໃສ່ ຄຳ​ສັ່ງ Mark to Mark ບອກ​ໃຫ້​ຮູ້​ວ່າ​ເມື່ອ​ໃດ ວັນນະຍຸດ ຫາກ​ໄປ​ກັບ ສະຫຼະ ທັງ​ເທີ​ງນັ້ນ ໃຫ້​ມັນ​ຍັບ​ຂື້ນ​ໄປ​ຢູ່​ທາງ​ເທີ​ງ ຫຼື​ທາງ​ຂ້າງ ຂອງ​ສະຫຼະ​ນັ້ນ.

3. ໜ້າ​ຕາ​ຂອງ​ໂຕ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ (Lao Font feature):

_ ຄຸນ​ລັກສະນະ ຂອງ​ແຕ່ລະ​ຮູບ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ.

ຄຸນ​ລັກສະນະ ຂອງ ຮູບ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ສາມາດ ​ແບ່ງ​ອອກ​ເປັນ 6 ໝວດ​ຄື:

1. ໝວດ​ຢູ່​ເທີ​ງສຸດ (Above1): ​ໄດ້​ແກ່ ວັນນະ​ຢຸດ ​ແລະ ​ໄມ້​ກະ​ລັນ: ່, ້, ໊, ໋, ໌.

2. ໝວດ​ຢູ່​ເທີ​ງທີ່​ສອງ: ​​ໄດ້​ແກ່​ສະຫຼະທັງ​ເທິງ​ຄື: ົ, ັ, ໍ, ິ, ີ, ຶ, ື.

3. ໝວດ​ທີ່ຢູ່​ເສັ້ນລັກ (Base line): ​ໄດ້​ແກ່ ພະຍັນຊະນະ, ສະຫຼະ​ທາງ​ໜ້າ ​ແລະ ທາງ​ຫຼັງ ​ແລະ ​ເຄື່ອງໝາຍ​ພິ​ເສດ, ​ເຊີ່ງ ສາມາດ​ແບ່ງ​ອອກ​ເປັນ​ສາມ​ຈຸ​ຄື:

_ ພະຍັນຊະນະ​ທີ່​ມີ​ຄວາມ​ສູງ​ທຳ​ມະ​ດາ: ກ, ຂ, ຄ, ຈ, ສ, ຍ, ດ, ຕ, ທ, ນ, ບ, ຜ, ພ, ມ, ຣ, ລ, ວ, ຫ, ອ, ຮ

_ ພະຍັນຊະ​ນະທີ່​ສູງ​ກາຍ​ມາລະດັບ​ສອງ: ປ, ຝ, ຟ, ຢ, ໄ, ໃ, ໂ ​ເຊີ່ງ​ຕ້ອງ​ໄດ້ Kerning

_ ພະຍັນຊະນະ ທີ່​ຍາວ​ລົງ​ມາ ລະດັບ​ສີ່: ຊ, ຖ, ງ, ຽ. ເຊີ່ງ​ຕ້ອງ​ໄດ້ Mark to base

4. ໝວດ​ທີ່ຢູ່​ຕໍ່າ​ທີ່ 1: ​ໄດ້​ແກ່​ພະຍັນຊະນະ " ຼ"

5. ໝວດ​ທີ່ຢູ່​ຕ່ຳ​ທີ່​ສອງ 2: ​ໄດ້​ແກ່ ສະຫຼະ​ຢູ່​ທາງ​ລຸ່ມ: "ຸ", 'ູ'

6. ໝວດ​ທີ່​ຕ້ອງການ ກຳນົດ​ຄຸນ​ລັກສະນະ​ພິ​ເສດ: ​ໄດ້​ແກ່​ສະຫຼະ "ໍາ"

ຕົວຢ່າງການ kerning

ຕົວຢ່າງ Mark to Base Positioning

ຕົວຢ່າງ Mark to Mark Positioning

ຕາຕະລາງຕົວ​ໜັງສື​ລາວ​ໃນ​ລະບົບ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ

Lao Character Set

I. ນິຍາມ

ຕົວໜັງສື (Character) ແມ່ນ​ອົງ​ປະກອບ​ນ້ອຍ​ທີ່​ສຸດ ຂອງ​ການ​ຂຽນ​ພາສາ ທີ່​ມີ​ຄຸ່ນຄ່າ​ໃນ​ການ​ໃຫ້​ຄວາມ​ໝາຍ​ຂອງ​ຄຳ, ​ເຊິ່ງອ້າງ​ອິງ​ເຖີງ ຄວາມ​ໝາຍ ອາການ ​ແລະ/ຫຼື ຮູບ​ຮ່າງ, ​ເພາະ​ຢູ່​ໃນ​ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື​ນັ້ນ ມັນ​ມີ​ຄວາມ​ຈຳ​ເປັນ ທີ່​ຈະ​ຕ້ອງ​ໃຫ້​ຜູ້​ອ່ານ​ສາມາດ​ເຂົ້າ​ໃຈ ຄວາມ​ໝາ​ຍຂອງ​ແຕ່​ລະ​ຕົວ​ໜັງສື​ໄດ້.

ຂໍ້​ມູນ​ຂ່າວສານ ທີ່​ບັນຈຸ​ໃນ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ ແມ່ນ​ເປັນ​ລັກສະນະ​ຕົວ​ເລກ​ຖານ​ສອງ (ຄື​ 0 ກັບ 1), ​​ໂດຍ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ "map" ຈະ​ໃຫ້ແຕ່ລະຄ່າ​ຕົວ​ເລກ ​ແທ່ນຕົວ​ໜັງສືນັ້ນໆ, ​ເຊີ່ງ​ໂດຍ​ທົວ​ໄປ​ແລ້ວ ​ເອີ້ນ​ວ່າ ຕາຕະລາງ​ຕົວໜັງສື ​ບັນທຶກໃນ​ລະບົບ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ (Character Set or the Code Page). The Character set ແມ່ນ​ການບັນທຶກ​ເປັນ​ລໍາ​ດັບ ຂອງ​ຕົວໜັງສື (ພະຍັນ​ຊະ​ນະ/ຕົວ​ເລກ ​ແລະ ​ເຄື່ອງໝາຍ) ທີ່​ນຳ​ໃຊ້​ເພື່ອ​ທຽບ​ຕົວ​ໜັງສື​ໃນ​ແປ້ນ​ພີ​ມ, ​ເພື່ອ​ສະ​ແດງ​ຕົວ​ໜັງສື​ໃນ​ຈໍ​ພາບ, ​ແລະ ​ເພື່ອ​ແລກປ່ຽນ​ຕົວ​ໜັງສື ໃນ​ຮູບ​ແບບ​ດີ​ຈີ​ຕັນ (ຕົວ​ເລກ). ຖ້າ​ປັດ​ສະ​ຈາກ Character Set ແລ້ວ ​ແມ່ນບໍ່​ສາມາດ ທີ່​ຈະ ​ປ້ອນ​ເຂົ້າ, ພີ​ມອອກ, ບັນທຶກ ​ແລະ ຂົນ​ສົ່ງ ຂໍ້​ມູນ​ຂ່າວສານ​ເລົ່າ​ນັ້ນ ໃນ​ລະບົບ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ ແລະ ​ເຄື່ອງ​ເອ​ເລັກ​ໂທຼນິກ ອື່ນໆ ໄດ້​ຢ່າງ​ເດັດຂາດ.

ASCII (American Standard Code for Information Interchange) ກຳນົດ​ຂື້ນ​ໃນ​ປີ 1968 ໂດຍ ສະ​ຖາ​ບັນ​ມາດຕະຖານ​ແຫ່ງ​ຊາດ ອາ​ເມ​ລິ​ກາ (ANSI) ເຊີ່ງ​ບັນຈຸ​ແຕ່ ຕົວໜັງສື​ພາສາ​ອັງກິດ. ໃນ​ຕາຕະລາງ​ນີ້ ໄດ້​ຂະຫຍາຍ​ອອກ​ເປັນ 8 bit ເພື່ອ​ບັນຈຸ ຕົວ​ໜັງສື ພາສາລາຕີ​ນອື່ນໆ ທີ່​ມີ​ການ​ນຳ​ໃຊ້​ໃນທະວິບ​ເອີ​ລົບ ​​ແລະ ອາ​ເມ​ລິ​ກາ​ໄຕ້, ​ແຕ່​ມັນ​ບໍ່​ໄດ້​ອອກ​ແບບ​ມາ​ເພື່ອ​ຮັບ​ໃຊ້​ຢ່າງ​ສົມບູນ ສຳລັບ​ພາສາ​ລາວ ​ແລະ ພາສາ​ອື່ນໆ ໃນ​ອາຊີ. ສະນັ້ນ​ແຕ່​ລະ​ພາສາ​ ຈຶ່ງ​ສ້າງ ລະຫັດ​ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ອັກສອນ 8 bit ຂອງ​ຕົນ​ເອງ ​ໂດຍ​ນຳ​ໃຊ້ໂຄ່ງ​ຮ່າງ​ຂອງ ASCII, ​ແ​ຕ່ຈະ​ປ່ຽນ​ແທນ​ຕົວ​ອັກສອນ​ພາສາ​ອັງກິດ ​ແລະ ລາຕີ​ນ ມາ​ເປັນ​ພາສາ​ຂອງ​ຕົນ.

Unicode ແມ່ນ​ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ອັກສອນ​ຫລາຍໆ​ພາສາ​ນຳ​ກັນ (universal character encoding), ​ເຊີ່ງ​ສ້າງ​ຂື້ນ ແລະ ບຳລຸງ​ຮັກສາ​ໂດຍ ສະມາຄົມ Unicode. ມາດຕະຖານ​ລະຫັດ​ຕາຕະລາງ​ນີ້ ແມ່ນຮັບ​ໃຊ້​ການ​ຜະລິດ​ຂໍ້​ມູນ​ຂ່າວສານ​ໃນ​ຂັ້ນຜື້ນຖານ, ການບັນທຶກ ​ແລະ ການ​ແລກປ່ຽນ ຂໍ້​ມູນ​ຕົວ​ໜັງສື ໃນ​ແຕ່​ລະ​ພາສາ ຢູ່​ໃນ​ທຸກ ​ຊອບ​ແວລຸ້ນ​ໃໝ່ ແລະ ​ໃນ​ລັກ​ການ​ຂອງ​​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ຂໍ້​ມູນ​ຂ່າວສານ. ມີ​ແຕ່ຕາຕະລາງ Unicode ເທົ່າ​ນັ້ນ ທີ່ສາມາດ​ບັນທຶກ​ຕົວ​ອັກສອນ ໄດ້ຢ່າງ​ຫລວງຫລາຍ. ທຸກ​ຕົວ​ອັກສອນ​ແມ່ນ​ສາມາດ​ເຂົ້າ​​ເຖີງ​ໄດ້​ຢ່າງ​ສະ​ເໝີ​ພາບ​ກັນ ແລະ ກຸ່ມ​ຕົວ​ອັກາ​ອນ ແມ່ນ​ບໍ່​ໄດ້​ມີ​ການ​ສື່​ຄວາມ​ໝາຍ ​​ເມື່ອມີ​ການ​ນຳ​ໃຊ້ ໃນ​ຊອບ​ແວ​ທີ່​ຮັບຮອງ Unicode. ຕົວ​ໜັງສື ໃນ​ຕາຕະລາງ Unicode ອາດ​ຈະ​ຖຶກບັນທຶກ​ຕັ້ງ​ແຕ່ ລະຫັດ U+0000 ເຖີງ U+10FFFF. Unicode ແມ່ນ 16 bit ຕາຕະລາງ​ຕົວໜັງສື, ​ເຊີ່ງ​ປະ​ກອບ​ດ້ວຍ 4 ລຳດັບ​ຄື​ດັ່ງ​ລຸ່ມ​ນີ້:

• Abstract Character Repertoire: ​ແມ່ນ ສ່ອນ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື ທີ່​ຈະ​ບັນທຶກ​ເຂົ້າ​ໃນ​ຕາຕະລາງ, ຕົວຢ່າງ ຕົວ​ອັກສອນ ຫຼື ເຄື່ອງໝາຍ.

• Coded Character Set: ​ແມ່ນ​ການ​ໃຫ້​ຄ່າ​ຕົວ​​ເລກ ​ໃຫ້​ແກ່ ບັນດາ ສ່ວນ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື​ທີ່​ບັນທຶກ​ໃນ​ຕາຕະລາງ

• Character Encoding Form: ​ແມ່ນ​ທຽບ ຕົວ​ເລກທີ່​ເປັນ​ອົງ​ປະກອບ ກັບ​ລຳດັບ ຂອງ​ລະຫັດ​ໃດ​ໜຶ່ງ ທີ່​ມີ​ຄຸນ​ລັກສະນະ ກ່ຽວ​ກັບ ຄວາມ​ກ້ວາງ

• Character Encoding Scheme: ​ແມ່ນ​ການ​ປ່ຽນ​ກັບ​ຄືນ ຂອງ​ລະຫັດມາ​​ຄ່າ​ເດີມ

II. ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ:

ໜັງສື​ລາວ ມີ​ຕົ້ນ​ກຳ​ເນິດ​ມາ​ຈາກ ພາສາ ບາ​ລີ ແລະ ສັນສະກິດ, ​ເຊີ່ງ​ຕົວ​ອັກສອນ​ທີ່​ນຳ​ໃຊ້ໃນ​ການ​ສື່ສານ ແມ່ນ​ມີ​ເຄົ້າມາ​ຈາກ ພາສາ​ສັນສະກິດ, ສ່ວນຕົວ​ອັກ​ສອນ​ທີ່​ມີ​ເຄົ້າມາ​ຈາກ​ພາສາ​ບາ​ລີ ແມ່ນ​ນຳ​ໃຊ້ໃນ ພາສາ​ທັມ. ຕົວ​ອັກສອນ​ລາວ ປະກອບ​ມີ 56 ຕົວ​ໜັງສື ແລະ ​ເຄື່ອງໝາຍ ​ເຊີ່ງ​ປະກອບ​ມີ: 33 ພະຍັນ​ຊະນະ, 28 ສະຫຼະ, 4 ວັນນະຍຸດ, 3 ເຄື່ອງໝາຍພິ​ເສດ ​ແລະ 10 ຕົວເລກ​ລາວ.

1. ພະຍັນຊະນະ:

​ໃນ​ຈຳນວນ 33 ພະຍັນຊະນະ​ຂອງ​ພາສາ​ລາວ ລວມມີ 27 ພະຍັນຊະນະ​ດ່ຽວ ​ແລະ 6 ພະຍັນ​ຊະນະ​ປະສົມ.

1.1 ພະຍັນຊະນະ​ດ່ຽວ ​ແມ່ນ​ມີ​ຄື:

ກ(1); ຂ(2); ຄ(3); ງ(4); ຈ(5); ສ(6); ຊ(7); ຍ(8); ດ(9); ຕ(10); ຖ(11); ທ(12); ນ(13); ບ(14); ປ(15); ຜ(16); ຝ(17); ພ(18); ຟ(19); ມ(20); ຢ(21); ຣ(22); ລ(23); ວ(24); ຫ(25); ອ(26); ຮ(27);

1.2 ພະຍັນຊະນະ​ປະສົມ ​ແມ່ນ​ມີ​ຄື:

ຫ(24) + ງ(4) = ຫງ(28); ຫ(24) + ຍ(8) = ຫຍ(29); ຫ(24) + ນ(13) = ໜ(30)

ຫ(24) + ມ(20) = ໝ(31); ຫ(24) + ລ(22) = ຫລ or ຫຼ (32); ຫ(24) + ວ(23) = ຫວ(33)

2. ສະຫຼະ ​ແມ່ນ​ມີ​ຄື: ◌ະ(1); ◌າ(2); ິ(3); ີ(4); ຶ(5); ື(6); ຸ(7); ູ(8); ເ◌ະ(9); ເ◌(10); ແ◌ະ(11); ແ◌(12); ໂ◌ະ(13); ໂ◌(14); ເ◌າະ(15); ໍ(16); ເິ(17); ເີ(18); ເັຽ(19); ເ◌ຽ(20); ົວະ(21); ົວ(22); ເຶອ(23); ເືອ(24); ໄ◌(25); ໃ◌(26); ຳ (27); ເົາ(28).

3. ວັນນະ​ຢຸດ ​ແມ່ນ​ມີ​ຄື: x່ x້ x໊ x໋

4. ເຄື່ອງໝາຍ​ພິ​ເສດ: "ໆ"; "ຯ"; "໌"

5. ຕົວ​ເລກ​ລາວ: ໐; ໑; ໒; ໓; ໔; ໕; ໖; ໗; ໘; ໙

III. ຕາຕະລາງຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ​ໃນ​ລະບົບ ຄອມ​ພິວ​ເຕີ (Lao Code Page)

ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ​ໃນ​ລະບົບ ຄອມ​ພິວ​ເຕີ ປະກອບ​ດ້ວຍ ພະຍັນຊະນະ, ສະຫຼະ, ວັນນະ​ຢຸດ, ​ເຄື່ອງໝາຍ​ພິ​ເສດ ​ແລະ ຕົວ​ເລກ​ລາວ, ​ເຊີ່ງ​ມັນ​ປະກອບ​ດ້ວຍ​ ການ​ຮວມຕົວ ຂອງ​ຫລາຍ​ຮູບ​ຮ່າງ​ຕົວ​ໜັງສື. ສ່ວນ​ພະຍັນຊະນະ ​ແລະ ສະຫຼະ ປະສົມນັ້ນ ແມ່ນບໍ່​ສາມາດ ບັນທຶກ​ເຂົ້າ​ໃນ​ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສືໄດ້, ໂດຍ​ທົວ​ໄປ​ແລ້ວ ຈຳນວນ ຕົວ​ໜັງສື ທີ່​ມີ​ໃນ​ຕາຕະລາງ ຈະ​ມີ​ຈຳນວນ​ໜ້ອຍ​ກ່ວາ ຕົສໜັງສື ທີ່​ມີ​ໃນ​ລັກ​ໄວ​ຍະ​ກອນ. ເພາະວ່າ ລະບົບ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ ບໍ່​ອະນຸຍາດ ​ໃຫ້ ສ້າງ ບັນທຶກ​ ພະຍັນຊະນະ​ປະສົມ ​ແລະ ສະຫຼະ​ປະສົມ ​ເຂົ້າ​ໃນ​ຕາຕະລາງ. ສະນັ້ນສ່ວນ​ຫລາຍ​ແລ້ວ ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ທີ່​ມີ​ໃນ​ຕາຕະລາງ ​ແມ່ນມີ​ຈຳນວນ 65 ຕົວ, ​ເຊີ່ງ​ປະກອບ​ມີ ພະຍັນຊະນະ​ດ່ຽວ 27 ຕົວ, ພະຍັນ​ຊະ​ນະ​ປະສົມ ທີ່​ມີ​ຮູບ​ເປັນ​ພະຍັນຊະນະ​ດ່ຽວ 3 ຕົວ, ສະຫຼະ​ດ່ຽວ 18 ຕົວ, ວັນນະ​ຢຸດ 4 ຕົວ, ​ເຄື່ອງໝາຍ​ພິ​ເສດ 3 ຕົວ ​ແລະ ຕົວ​ເລກ​ລາວ 10 ຕົວ.

​ໃນ​ໄລຍະ​ຜ່ານ​ມາ ​ໄດ້​ມີ​ການ​ພັດທະນາ ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ອອກ​ຫລາຍ​​ສົມຄວນ ເພື່ອ​ສາມາດ ນຳ​ໃຊ້​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ​ໃນ​ລະບົບ ປະຕິບັດ​ການ DOS ແລະ Windows ເຊັ່ນ: ​ໂປຼ​ແກຼມ LSWIN, IBM​8​1033, Alice, Hongkard ແລະ ອື່ນໆ. ແຕ່​ມັນ​ມີ​ບັນຫາ​ຢູ່​ບ່ອນ​ວ່າ ຕົວ​ໜັງສື​ດຽວ​ກັນ ກັບ​ພັດ​ຢູ່​ໃນ​ຕຳ​ແໜ່​ງ​ໃນ​ຕາຕະລາງ ທີ່​ແຕກ​ຕ່າງ​ກັນ ແລະ ບາງ​ຕາຕະລາງ​ກໍ່​ມີ​ໂຄງ​ສ້າງ​ທີ່​ແຕກ​ຕ່າງ​ກັນ. ເຊີ່ງ​ຖ້າ​ພວກ​ເຮົາ​ສ້າງ​ເອກ​ກສານ ໃນ​ເຄື່ອງ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ​ ທີ່ນຳ​ໃຊ້ລະຫັດ​ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສືແບບທີ່ໜຶ່ງ, ຈາກ​ນັ້ນ ກ່າຍ​ໃຊ້​ແຜ່ນດິດສະ​ແກ​ັດ ​ແລ້ວ​ເອົາ​ມາ​ເປິ​ດ​ໃນ​ເຄື່ອງ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ ທີ່​ນຳ​ໃຊ້​ລະຫັດ​ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື​ແບບ​ທີ່​ສອງ, ພວກ​ເຮົາ​ກໍ່​ຈະ​ປະກົດ​ເຫັນ​ວ່າຕົວ​ໜັງສື ຂອງ​ເອກ​ກສານ ນັ້ນ ຈະ​ເປັນ​ຮູບ​ສີ່​ຫລ່ຽມ ທັ້ງນີ້​ກໍ່​ຍ້ອນ ທັງ​ສອງ​ຕາຕະລາງ​ນັ້ນ ມີ​ໂຄງ​ສ້າງ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື​ທີ່​ແຕກ​ຕ່າງ​ກັນ.

​ສັງ​ລວມ, ​ສາມາດ ຈຳ​ແນ​ກ ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ອອກ​ເປັນ ສາມ​ປະ​ເພດ​ຄື::

1. Upper ASCII structure:

​ເປັນ​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ທີ່​ງ່າ​ຍດາຍ, ​​ເຊີ່ງ​ພຽງ​ແຕ່ ປ່ຽນ​ແທ່ນ ຕົວ​ໜັງສື ອັງກິດ ດ້ວຍ ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ​ແລະ ນຳ​ໃນ​ໃຊ້​ແປ້ນ​ພີ​ມ ພາສາ​ອັງກິດ ​ເພື່ອ​ມາ​ຂຽນ​ພາສາ​ລາວ. ເຊິ່ງຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ​ແມ່ນ​ຈະ​ເລີ້ມ​ແຕ່​ຕຳ​ແໜ່​ງ 65 ຂອງ​ຕາຕະລາງ ຈົນ​ເຖີງສຸດ​ທ້າ​ຍ. ແຕ່​ການ​ນຳ​ໃຊ້​ຕາຕະລາງ​ແບບ​ນີ້ ຈະ​ພົບ​ບັນຫາ​ຢູ່​ບ່ອນວ່າ ຖ້າ​ພວກ​ເຮົາຢາກ​ຂຽນ​ຂໍ້​ມູນ ທີ່​ມີ​ພາສາ​ລາວ ​ແລະ ພະ​ສາ​ອັງກິດ​ປົນ​ກັນນັ້ນ, ພວກ​ເຮົາ ກໍ່​ຕ້ອງ​ໄດ້​ປ່ຽນ​ຮູບ​ແບບ​ຂອງ​ແປ້ນ​ພີ​ມ ແລະ ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື ຈາກ​ລາວແລະ ອັງກິດ ຕາມ​ລຳດັບ.

2. Lower ASCII structure:

​ເພື່ອ​ເປັນ​ການ​ແກ້​ໄຂ​ບັນຫາ ​ໃນ​ການ ປຽນ​ແປ້ນ​ພີ​ມ ​ແລະ ຕາຕະລາງ ​ເມື່​ອ​ເວລາ ຂຽນ​ພາສາ​ລາວ ​ແລະ ພາສາ ອັງກິດ​ນຳ​ກັນ, ຈຶ່ງ​ໄດ້​ພັດທະນາ ຕາຕະລາງ 8 bit ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ, ​ໂດຍ​ການ​ເອົາ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ປ່ຽນ​ແທນ​ບ່ອນຢູ່ ຂອງ ຕົວ​ໜັງສື ພາສາ​ລາຕີ​ນ, ​ໂດຍ​ທີ່​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ຈະ​ຖຶກບັນຈຸ​ເຂົ້າ​ໃສ່​ຫ້ອງ ທັດ​ຈາກ ຕົວ​ໜັງສື ສຸດ​ທ້າຍ ຂອງ​ພາສາ​ອັງກິດ. ແຕ່​ມັນ​ຕ້ອງການ ໃຫ້​ມີ​ໂປຼ​ແກຼມສະ​ເພາະ ​ໃນ​ການ ເອີ້ນ​ເອົາ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ອອກ​ມາ​ນຳ​ໃຊ້. ເນື່ອງ​ຈາກ​ມັນ​ຍັງ​ມີ​ຫ້ອງ​ເປົ່າ​ຫວ່າງ​ຫລາຍ, ນັກ​ຜະລິດ ຈຳນວນ​ໜຶ່ງ ຈຶ່ງ​ໄດ້ບັນຈຸ ພະຍັນ​ຊະນະປະສົມ, ສະຫຼະປະສົມ ​ແລະ ສະຫຼະ​ປະສົມ​ວັນນະ​ຢຸດ ​ໃສ່​ໃນ​ຕາຕະລາງ ​ເພື່ອ​ຄວາມ​ສະດວກ​ໃນ​ການ​ຂຽນ​ພາສາ​ລາວ. ສະນັ້ນ ຈຶ່ງ​ເຮັດ​ໃຫ້ ບາງ​ຕາຕະລາງ​ນັ້ນ ມີ​ຈຳນວນ​ຕົວ​ໜັງສືລາວ ຫລາຍ​ກ່ວາ ຈຳນວນ​ທີ່​ມີ​ໃນ​ລັກ​ໄວ​ຍະ​ກອນ.

​ແຕ່​ວ່າ​ວິທີ​ການ​ນີ້​ກໍ່​ຍັງ​ມີ​ບັນຫາ​, ​ເພາະ ມີ​ຄວາມ​ຈຳ​ເປັນ ຈະ​ຕ້ອງ​ໄດ້​ປັບປຸງ​ໂປຼ​ແກຼມ​ເອີ້ນ​ໃຊ້​ພາສາ​ລາວ​ທຸກ​ຄັ້ງ ​ເມື່ອ​ເວລາ ມີ​ການ​ຜະລິດ​​ໃໝ່ ຫຼື ຍົກ​ລະດັບ ຊອບ​ແວ. ເຊີ່ງ​ຜູ້​ຜະລິດ​ສ່ວນ​ຫລາຍ​ແລ້ວ​ກໍ​ຈະ​ໃຊ້​ເວລາ ຫລາຍ​ກ່ວາ​ໜຶ່ງ​ປີ ເພື່ອ ຈະ​ສາມາດ ປັບປຸງ​ໃຫ້​ນຳ​ໃຊ້​ໄດ້​.

3. Lao Unicode structure:

​ໃນ​ປີ 1993 ອົງການ​ມາດຕະຖານ​ສາກົນ ໄດ້​ສ້າງ ມາດຕະຖານ​ສາກົນ​ກ່ຽວ​ກັບ ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື​ທີ່​ມີ​ຫລາຍ​ພາສາ ທີ່​ພວກ​ເຮົາ​ຮູ້​ໃນ​ນາມ ISO​ 10646 ແລະ ກໍ່​ໄດ້​ມີ​ການ​ໂອນ​ປ່ຽນ​ມາ​ເປັນ Unicode. ບໍ່​ຮູ້​ວ່າ ມັນ​​ເປັນ​ການ​ໂຊກ​ດີ ຫຼື ໂຊກ​ຮ້າຍ ສຳລັບ ພາສາລາ​ວ ຂອງ​ພວກ​ເຮົາ ທີ່​ທາງ​ອົງການ​ສາກົນ ໄດ້ບັນຈຸ​ພາສາ​ລາວ ​ເຂົ້າ​ໃນ​ລະບົບ​ຕາຕະລາງ​ດັ່ງກ່າວ ຕັ້ງ​ແຕ່​ລິ​ເລີ້ມ​ສ້າງຕັ້ງຕາຕະລາງ, ​ໂດຍ​ບໍ່​ຮູ້​ວ່າ​ແມ່ນ​ໃຜ​ເປັນ​ຜູ້​ສະ​ເໜີ.

ຢູ່​ໃນ​ຕາຕະລາງ​ນີ້​ປະກອບ​ມີ 65 ເຄື່ອງ​ໝາຍ ຂອງຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ​ເຊີ່ງ​ທັງ​ໝົດ​ກໍ່​ລ້ວນ​ແຕ່​ບັນຈຸ​ຢູ່​ໃນ​ລັກ​ໄວ​ຍະ​ກອນ​ລາວ ​ເຊີ່ງ​ໄດ້​ແກ່: 27 ພະຍັນຊະນະ​ດ່ຽວ, 03 ພະຍັນຊະນະ​ປະສົມ​ທີ່​ເປັນ​ຮູບ​ດ່ຽວ, 18 ສະຫຼະ​ດ່ຽວ, 04 ວັນນະ​ຢຸດ, 03 ເຄື່ອງໝາຍ​ພິ​ເສດ ​ແລະ 10 ຕົວ​ເລກ​ລາວ.

ຢູ່​ໃນ​ຕາຕະລາງ Unicode, ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ​ແມ່ນ​ໄດ້​ຖຶກບັນຈຸ​ໃສ່ ໃນ​ຫ້ອງທີ່ 0x0E80 ຫາ 0x0EFF, ​ເຊີ່ງ​ບໍ່​ມີ​ພາສາ​ອື່ນ​ໃດ​ທີ່​ຈະ​ມາ​ບັນຈຸ​ໃສ່​ບັນດາ​ຫ້ອງ​ທີ່​ຈັດ​ຫາ​ເລົ່າ​ນີ້. ສ່ວນ​ເຄື່ອງໝາຍ ​ແລະ ຕົວ​ເລກ​ອາ​ລັບ ທີ່​ນຳ​ໃຊ້​ໃນ​ພາສາ​ລາວ​ນັ້ນ ແມ່ນ​ຖຶກບັນຈຸ​ໃນ​ຫ້ອງ 32 ຫາ 255. ແຕ່​ຜູ້​ທີ່​ນຳ​ສະ​ເໜີ​ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ​ນັ້ນ ໄດ້​ມີ​ການຈັດ​ລຽງ​ລຳດັບ​ຕົວ​ອັກສອນ​ລາວ ບົນ​ພື້ນຖານ​ທຽບ​ສຽງ​ກັບ​ຕົວ​ອັກສອນ​ໄທ, ​ແຕ່​ເນື່ອງ​ຈາກ​ວ່າ ພາສາ​ໄທ ມີ​ຈຳນວນ​ຕົວ​ອັກສອນ ຫລາຍ​ກ່ວາ​ພາສາ​ລາວ, ​​​ຖ້າ​ກໍລະນີ ຕົວ​ອັກສອນ​ລາວ​ຕົວ​ໃດ ທີ່​ບໍ່​ມີ​ສຽງ​ຄື​ກັບຕົວ​ອັກສອນ​ໄທ​ແລ້ວ, ຜູ້​ສະ​ເໜີກໍ່​ປະ​ຕາຕະລາງ​ເປັນ​ຫ້ອງ​ວ່າງ​ເປົ່າ. ເຖີງ​ແມ່ນ​ວ່າພວກ​ເຮົາ​ບໍ່​ສາມາດ ​ເຮັດ​ການຈັດ​ລຽງ​ພາສາ​ລາວ ​ໂດຍ​ອີງ​ຕາມ​ໂຄງ​ສ້າງ ຂອງຕາຕະລາງ​ພາສາ​ລາວ​ໃນ Unicode ໄດ້, ​ແຕ່​ຕາຕະລາງ​ດັ່ງກ່າວ ກໍ່​ໃຫ້​ພວກ​ເຮົາ​ສາມາດ​ຂຽນ​ ພະຍາງ ​ແລະ ຄຳ​ສັບ​ໃນ​ພາສາ​ລາວ ​ໄດ້​ທັງ​ໝົດ.

ບັນຫາ​ຕາຕະລາງ​ພາສາ​ລາວ ​ໃນ​ລະບົບ Unicode

1) ໂຄງ​ຮ່າງ​ຂອງ​ຕາຕະລາງ ​ແມ່ນ​ອິງ​ໃສ່ ຕາຕະລາງ​ພາສາ​ໄທ, ​ເຊີ່ງ​ບາງ​ອັນ​ກໍ່​ບໍ່​ແທດ​ເໝາະ​ກັບ​ພາສາ​ລາວ. ຕາຕະລາງ​ພາສາ​ລາວ ​ແມ່ນ​ມີ​ຫ້ອງ​ເປົ່າ​ຫລາຍ. ການຈັດ​ລຽງ​ຕົວ​ອັກສອນ​ກໍ່​ບໍ່​ເປັນ​ໄປ​ຕາມ​ລັກ​ໄວ​ຍະ​ກອນ​ລາວ, ​ເຊັ່ນ: ພະຍັນຊະນະ "ສ", ຄວນ​ວ່າງ​ໃສ່​ລະຫວ່າງ ຫ້ອງ ພະຍັນຊະນະ "ຈ" ແລະ "ຊ" , ​ແຕ່​ໃນ​ຕາຕະລາງນັ້ນ ກັບ​ໄປ​ວາງ​ໄວ້​ຫ້ອງ​ຕິດ​ກັບ​ພະຍັນຊະນະ "ຫ". ເຊີ່ງ​ຈະ​ເຮັດ​ການຈັດ​ລຽງ​ຕົວ​ໜັງສື​ ໂດຍ​ນຳ​ໃຊ້​ລະຫັດ​ຕົວ​ເລກ​ຂອງ​ຕາຕະລາງ​ແມ່ນ​ບໍ່​ຖືກຕ້ອງ.

2) ອອກສຽງ​ພິດ ລະຫວ່າງ ພະ​ຍັນ​ຊະນະ "ຝ" ແລະ "ຟ", ​ເຊີ່ງ​ຢູ່​ໃນ​ຕາຕະລາງ​ໄດ້​ລະບຸຄື: "ຝ" ຕົວ​ອັກສອນ​ລາວ FO TAM ແລະ "ຟ" ຕົວ​ອັກສອນ​ລາວ FO SUNG. ​ແຕ່​ຢູ່​ໃນ​ລັກ​ໄວ​ຍະ​ກອນ​ລາວ​ແລ້ວ "ຝ" ແມ່ນຕົວ​ອັກສອນ​ລາວ FO SUNG ແລະ "ຟ" ແມ່ນຕົວ​ອັກສອນ​ລາວ FO TAM

3) ໃສ່​ຊືຕົວ​ອັກສອນ​ "ຣ" ແລະ "ລ" ຜິດ: ຢູ່​ໃນ​ຕາຕະລາງ​ໄດ້​ລະບຸ​ຄື:"ຣ" ຕົວ​ອັກສອນ​ລາວ LO LING, ​ແຕ່​ໃນ​ລັກ​ໄວ​ຍະ​ກອນ​ລາວ ຈະ​ເອີ້ນ RO ແລະ "ລ" ຕົວ​ອັກສອນ​ລາວ LO LOOT, ​ແຕ່​ໃນ​​ໄວ​ຍະ​ກອນ​ລາວ ຈະ​ເອີ້ນ LO

4) ເອີ້ນ​ພະຍັນຊະນະ​ "ຼ" ວ່າ​ເປັນ​ເຄື່ອງໝາຍ​ພິ​ເສດ:

5) ເອີ້ນ​ສະຫຼະ "ໍ" ວ່າ​ແມ່ນ​ຕົວ​ເຄື່ອງໝາຍ​ບໍ່​ອອກສຽງ

​ແຕ່​ເຖີງຈັ່ງ​ໃດ​ກໍ່ຕາມ ບັນຫາ​ຂ້າງ​ເທີ​ງນີ້ ກໍ່​ບໍ່​ແມ່ນ​ບັນຫາ​ທາງ​ດ້າ​ນ​ເຕັກນິກ ທີ່​ຈະ​ຈຳກັດ ການຂຽນ​ພາສາ​ລາວ ​ໃນ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ ບໍ່​ໃຫ້​ສົມບູນ​ໄດ້. ເພາະວ່າ ​ໃນ​ຕົວ​ຈຶງ​ແລ້ວໂປູ​ແກຼມຄອມ​ພິວ​ເຕີ ຈະ​ເອີ້ນ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ຕາມ​ຕຳ​ແໜ່​ງທີ່ຢູ່, ບໍ່ແມ່ນ​ເອີ້ນ​ຕາມ​ຊື່​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື.

VI. ຂໍ້​ສະ​ເໜີ​ໃນ​ການ​ກຳນົດ ມາ​ດຕະຖານ ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ​ໃນ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ

​ໂດຍ​ອີງ​ຕາມ​ກອງ​ປະຊຸມ ວິຊາ​ການ ຈຳນວນ​ຫລາຍ​ຄັ້ງ, ​ເຊີ່ງບັນດາ ນັກວິຊາການ​ໄດ້​ເຫັນ​ພ້ອມ​ກັນ​ວ່າ ມີ​ພຽງ​ແຕ່ ລະບົບ Unicode ຈະ​ສາມາດ​ແກ້​ໄຂ​ບັນຫາ ການ​ນຳ​ໃຊ້ ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ​ໃນ​ແຕ່​ລະ​ລະບົບ​ປະຕິບັດ​ການຕ່າງໆ, ດ້ວຍ​ເຫດຜົນ​ຄື:

* Unicode ແມ່ນ​ລະບົບ​ມາດຕະຖານ​ສາກົນ ທີ່​ມີ​ການ​ຮັບ​ຮູ້​ໃນ​ທຸກ​ລະບົບ​ການ​ຂຽນ ພາສາ​ຕ່າງໆ ໃນ​ລະບົບ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ ແລະ ພ້ອມ​ດຽວ​ກັນນັ້ນ ບັນດາ​ຜູ້​ຜະລິດ​ຊອບ​ແວ ກໍ່​ໄດ້ເນັ້ນນຳ​ໃຊ້​ລະບົບ Unicode ເຊັ່ນ: Windows, Apple Macintosh, and Unix (Linux).

* ບໍ່​ມີບັນຫາ​ທາງ​ດ້ານ​ເຕັກນິກ: ຕາຕະລາງ​ໄດ້​ບັນຈຸ​ທຸກ ທຸກ​ຕົວ​ໜັງສື (ດ່ຽວ) ຂອງ​ພາສາ​ລາວ ​ເຊີ່ງ​ພຽງພໍ​ໃນ​ການ​ຂຽນ​ທຸກ​ຂໍ້​ຄວາມ​ໃນ​ພາສາ​ລາວ. ເຖີງ​ແມ່ນ​ການຈັດ​ລຽງ​ໃນ​ຕາຕະລາງ ບໍ່​ເປັນ​ໄປ​ຕາມ ລັກ​ໄວ​ຍະ​ກອນ​ລາວ ​ແຕ່​ກໍ່​ບໍ່​ແມ່ນ​ບັນຫາ​ທີ່​ສຳຄັນ, ​ເພາະ​ບໍ່​ມີ​ພາສາ​ໃດ​ໃນ​ລະບົບ Unicode ທີ່​ສາມາດ​ເຮັດ​ການຈັດ​ລຽງ​ ຕາມລຳດັບ​ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື​ໃນ​ຕາຕະລາງ.

* ການ​ສະ​ໜັບ​ສະ​ໜູນ​ຂອງ​ຜູ້​ຜະລິດ: ຜູ້​ຜະລິດ​ ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງ ​ແລະ Fonts ຂອງ​ພາສາ​ລາວ ​ໃນ​ປະຈຸ​ບັນ ແມ່ນ​ອີງ​ຕາມ​ມາດຕະຖານ Unicode ແລະ ພ້ອມ​ດຽວ​ກັນນັ້ນ ມັນ​ກໍ່​ບໍ່​ມີ​ບັນຫາ​ໃນ​ການ ປ່ຽນ​ຮູບ ຈາກ​ຕາຕະລາງ​ອື່ນໆ ມາ​ເປັນ Unicode.

* ອົງການ Unicode ແລະ ISO ໄດ້​ປະກາດ​ຢ່າງ​ຈະ​ແຈ້ງ​ແລ້ວ​ວ່າ ບໍ່​ມີພາສາ​ໃດ​ທີ່​ໄດ້​ບັນທຶກ​ໃນ​ລະບົບ Unicode ໄປແລ້ວ ຈະ​ສາມາດ ຂໍປ່ຽນ​ບ່ອນ​ ຫຼື ປ່ຽນ​ຊື່ ຂອງ​ຕົວ​ໜັງສື​. ສະນັ້ນ ພວກ​ເຮົາ​ບໍ່​ສາມາດ​ທີ່​ຈະ​ສະ​ເໜີ ຕາຕະລາງ​ອື່ນ​ໄປ​ປ່ຽນ​ແທນ​ໄດ້.

* ​ທິດ​ທາງ​ຕະຫລາດ: ທຸກບໍລິສັດ ທີ່ ຜະລິດ ຮາດ​ແວ , ຊອບ​ແວ ​ແລະ ລະບົບອິນ​ເຕີ​ເນັດ ກໍ່​ລ້ວນ​ແຕ່​ເອົາລະ​ບົບ Unicode ເປັນ​ພື້ນຖານ.

* ຄວາມ​ສະດວກ​ຂອງຜູ້​ຊົມ​ໃຊ້: ຜູ້​ຊົມ​ໃຊ້ ບໍ່​ຈຳ​ຈະ​ຕ້ອງ​ໄດ້ ພັດທະນາ​ໂປຼ​ແກຼມຂອງ​ຕົນ, ຫຼື ດາວ​ໂລດ ຫຼື ຕິດຕັ້ງ ຕາຕະລາງ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ​ເພື່ອຈະ​ນຳ​ໃຊ້ ໃນ​ແຕ່​ລະບົບ​ປະຕິ​ດບັດ​ການ. ເຊີ່ງ​ມັນ​ຈະ​ສ້າງ​ມາດຕະຖານ​ໃນ​ການ​ແລກປ່ຽນ​ຂໍ້​ມູນ​ຂ່າວສານ ໄດ້​ໄວ.

​ແຕ່​ເພື່ອ​ຈະ​ສາມາດ ນຳ​​ໃຊ້ ພາສາ​ລາວ ​ໃນ​ລະບົບ Unicode ໄດ້​ຢ່າງ​ສົມບູນ​ນັ້ນ, ພວກ​ເຮົາ​ຕ້ອງ​ໄດ້​ພັດທະນາ​ ສິ່ງ​ເອົາ​ນວຍ​ຄວາມ​ສະດວກ​ຄື່ດັ່ງ​ລຸ່ມ​ນີ້:

• ​ແປ້ນ​ພີ​ມພາສາ​ລາວ (Lao Keyboard)

• ຮູບ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ​ໃນ​ລະບົບ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ Lao fonts

• ການ​ປ່ຽນ​ຈາກ​ຕາຕະລາງ ASCII ມາ​ເປັນ Unicode

• ການ​ຕັດ​ແຖວ​ແບບ​ໂອ​ໂຕ​ມາຕິກ (word​wrap)

• ວິທີ​ການຈັດ​ລຽງ​ພາສາ​ລາວ (Lao collation algorism)

• ຄຸ​ນລັກສະນະ​ຂອງ​ພາສາ​ລາວ (Lao locale)

>>